Đi Phú Quý trong mùa gió đông bắc (khoảng tháng 11 tới tháng 2) cần một lịch trình khác hẳn mùa êm: không xếp ra Hòn Tranh hay lặn, không tắm ở bờ hứng gió phía bắc và phía đông, dồn hoạt động vào phía kín gió, ở gần cảng để bắt được chuyến tàu khi biển cho phép, và cộng ít nhất hai ngày đệm sau ngày về. Đổi lại, bạn có một hòn đảo vắng khách, trời thường trong sau mỗi đợt gió, sóng trắng ở gành đá và nhịp sống làng biển chậm rãi.
Bài này dành cho người buộc phải đi mùa gió (về quê dịp Tết, đi công việc kết hợp, chỉ có kỳ nghỉ cuối năm) và người chủ động chọn mùa vắng. Quy luật mùa gió và phía nào kín gió đã có bài kỹ bên phuquy.org; ở đây là cách xếp lịch.
Mọi mốc giờ là ví dụ giả định. Trong mùa gió, giờ tàu và việc tàu có chạy hay không phải kiểm thông báo hiện hành của bến và nơi bán vé mỗi ngày.
Mùa gió thay đổi những gì trên đảo
Khi gió đông bắc thổi mạnh, bờ phía bắc và phía đông của đảo hứng gió trực tiếp: sóng lớn, nước tung trắng ở gành đá, cát bay trên những đoạn đường ven biển. Bờ phía tây và tây nam nằm khuất sau lưng đảo, biển lặng hơn rõ rệt. Người đảo chuyển chỗ tắm, chỗ neo ghe theo mùa, và khách cũng nên làm như vậy.
Thuyền nhỏ chở khách ra Hòn Tranh thường ngừng trong những ngày gió mạnh. Dịch vụ lặn có thể nghỉ hoặc chỉ hoạt động ở phía kín vào ngày gió dịu. Một số dịch vụ phục vụ khách hoạt động ít hơn hẳn mùa êm vì vắng khách.
Chợ vẫn họp, quán vẫn mở, đời sống vẫn chạy. Những đợt tàu nghỉ dài, hàng tươi từ đất liền như rau lá, trái cây có thể ít đi; hải sản đánh bắt gần bờ ở phía kín gió vẫn có. Không khí mát hơn, buổi tối gió lạnh, cần áo khoác.
Khung 4 ngày mùa gió
Ví dụ giả định. Mùa gió nên đi dài hơn, vì một ngày tàu nghỉ xoá mất phần lớn chuyến ngắn.
| Ngày | Buổi sáng | Buổi chiều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ngày 1 | Tàu ra đảo (nếu chạy) | Nghỉ, dạo khu cảng, chợ chiều | Hỏi chủ nhà phía nào đang kín gió |
| Ngày 2 | Núi Cấm lúc trời trong sau đợt gió; bến thuyền phía kín gió | Bãi phía tây hoặc tây nam, hoàng hôn | Áo khoác, giữ chặt mũ khi lên cao |
| Ngày 3 | Làng biển, Vạn An Thạnh, chợ sáng | Xem sóng ở gành phía hứng gió từ xa, đồi điện gió | Đứng ở chỗ đá khô, xa mép |
| Ngày 4 | Bình minh, cà phê, đóng đồ | Tàu về (nếu chạy) | Xác nhận chuyến với nơi bán vé từ tối hôm trước |
| Ngày 5–6 | Ngày đệm: ở lại đảo nếu tàu nghỉ, hoặc nghỉ ở Phan Thiết – Mũi Né | Không xếp chuyến bay hay việc quan trọng vào hai ngày này |
Khung này không có buổi nào cần thuyền nhỏ. Nếu gặp vài ngày gió dịu, biển lặng ở phía kín, hỏi người địa phương có thể ra hòn hay tắm không; quyết định cuối thuộc về người lái thuyền.
Những gì mùa gió vẫn đáng xem
Trời trong sau đợt gió. Gió mạnh quét sạch hơi nước, nhiều ngày mùa đông trời xanh thẫm, đường chân trời rõ, nhìn từ Núi Cấm thấy xa.
Sóng trắng ở gành đá. Phía hứng gió có những con sóng lớn đập vào đá bazan đen, cảnh mà mùa êm không có. Xem từ xa, ở chỗ an toàn.
Nhịp sống làng biển khi vắng khách. Người đảo có thời gian hơn, quán nước ít người, bạn dễ ngồi lại trò chuyện, xem người ta vá lưới, sửa ghe chuẩn bị cho mùa sau.
Không khí mát. Nắng mùa đông dịu hơn mùa hè; đi bộ, đạp xe, leo Núi Cấm giữa buổi sáng vẫn dễ chịu.
Tết trên đảo. Nếu đi dịp Tết, bạn thấy cách người đảo đón năm mới; phong tục Tết ở Phú Quý đã có bài riêng, xem thêm trên phuquy.org. Nhớ rằng Tết là dịp riêng của gia đình người đảo; tôn trọng không gian của họ.
Ở đâu và vì sao nên ở gần cảng
Mùa gió, lý do chính để ở gần cảng không phải là tiện đi lại hằng ngày mà là để bắt kịp chuyến tàu. Khi tàu nghỉ nhiều ngày rồi chạy lại, chuyến đầu tiên thường đông vì dồn khách, thông báo có khi ra sát giờ. Người ở gần cảng nhận tin nhanh, ra bến kịp, không phải chạy xe đường xa trong gió sáng sớm.
Khu quanh cảng và vịnh Triều Dương cũng là khu đông dân nhất, nhiều quán ăn, cửa hàng, cơ sở y tế gần hơn. Trong những ngày tàu nghỉ, ở khu này dễ tìm đồ ăn, thuốc men, và có không khí sinh hoạt hơn những khu xa.
Khi đặt phòng mùa gió, hỏi chủ nhà về chính sách khi khách phải ở thêm vì tàu nghỉ, cách tính tiền những đêm thêm, và có điện dự phòng khi mất điện không. Mùa gió cũng là mùa có thể mất điện, mất sóng vài lúc.
Xe máy trong gió: những đoạn cần chậm
Gió đông bắc mạnh làm việc lái xe máy trên đảo khó hơn hẳn mùa êm. Những đoạn đường ven biển phía bắc và phía đông có gió ngang thổi giật, cát phủ lên mặt đường, có khi nước biển tạt lên. Xe nhẹ, người chở thêm hành lý dễ bị gió đẩy lệch.
Chạy chậm, giữ hai tay chắc trên tay lái, giữ khoảng cách với mép đường phía biển. Đội mũ bảo hiểm có quai cài chặt; mũ không cài quai bị gió giật bay là chuyện thường. Mang kính để cát không bay vào mắt.
Người chưa quen xe máy hoặc chở trẻ nhỏ nên hạn chế đi những đoạn ven biển phía hứng gió trong ngày gió mạnh; nhờ chủ nhà đưa đón bằng xe khác, hoặc chọn đi đường trong đảo nếu có. Mưa kèm gió làm mặt đường trơn hơn nữa.
Đường lên cao như Núi Cấm, hải đăng, đồi điện gió có gió mạnh nhất. Đỗ xe ở chỗ khuất gió, không dựng xe ở chỗ trống vì gió có thể làm đổ. Kỹ năng lái xe quanh đảo trong gió có danh mục riêng trên trang này.
Không tắm biển ở bờ hứng gió
Đây là điều quan trọng nhất của mùa gió. Bờ hứng gió có sóng lớn và dòng chảy mạnh, kể cả ở chỗ nước nông sát bờ. Một người bơi giỏi vẫn có thể bị dòng rút kéo ra xa trong vài phút. Không tắm, không lội, không đứng ở mép nước những bãi này.
Nếu muốn xuống nước, hỏi chủ nhà bãi nào ở phía kín gió đang lặng, tắm ở chỗ có người địa phương tắm, không tắm một mình, không tắm khi trời âm u có giông. Nước biển mùa đông mát hơn; người lớn tuổi, trẻ nhỏ nên ngâm ngắn.
Xem sóng ở gành đá cũng phải giữ khoảng cách. Sóng mùa gió có thể vượt lên cao hơn mép đá người ta tưởng là an toàn. Đứng ở chỗ đá khô, cao, không quay lưng ra biển, không leo xuống gần mặt nước để chụp ảnh.
Hành lý mùa gió
Mùa gió trên đảo mát hơn đất liền phía nam nhiều, nhất là buổi sáng sớm và tối. Mang áo khoác chắn gió, áo dài tay, quần dài. Khoang tàu có máy lạnh, cộng thêm gió trên boong, chuyến tàu mùa gió có thể khá lạnh.
Mưa mùa gió thường là mưa nhỏ, dai, kèm gió lạnh; áo mưa dạng bộ quần áo tiện hơn áo mưa cánh dơi khi đi xe máy trong gió. Giày kín hoặc dép quai hậu giữ chân ấm và không trơn trên đá ướt.
Thêm kính chắn cát, khăn che mặt, dầu gió hay kem dưỡng môi vì gió làm khô da. Thuốc chống say theo tư vấn của dược sĩ, vì chuyến tàu mùa gió thường xóc hơn. Túi chống nước cho giấy tờ và điện thoại, vì mưa và nước tạt có thể bất chợt.
Mang dư thuốc dùng hằng ngày cho cả những ngày có thể kẹt lại, và một ít đồ ăn khô. Danh sách theo mùa có ở danh mục hành lý của trang này; hành lý trên tàu, xem thêm trên phuquy.org.
Ngày đệm mùa gió: tính rộng, chuẩn bị sẵn
Mùa gió, tàu có thể nghỉ nhiều ngày liền. Ngày đệm hai ngày là tối thiểu cho người có lịch bình thường; người có lịch cứng nên cân nhắc không đi. Báo trước cho nơi làm việc, gia đình về khả năng trễ.
Trong những ngày kẹt đảo, chọn hoạt động trên bờ phía kín gió, ở gần cảng, giữ liên lạc với nơi bán vé để biết sớm khi tàu chạy lại. Khi có chuyến, ra bến sớm, mang đủ giấy tờ, chuẩn bị tinh thần chuyến đông.
Một số người chọn mua sẵn vé về sớm hơn một ngày so với ý định ban đầu, chấp nhận ở đảo ngắn hơn đổi lấy khả năng về đúng hạn cao hơn. Mùa gió, đây là cách tính hợp lý cho người có việc phải về.
Cách tính ngày đệm và sắp lịch hai đầu, cùng cách quyết định đi hay hoãn theo dự báo, có bài riêng ở danh mục chọn mùa của trang này. Những ngày tàu ngừng chạy trên đảo trông thế nào, người dân xoay xở ra sao, xem thêm trên phuquy.org.
Canh khoảng lặng giữa hai đợt gió
Mùa gió không phải ngày nào cũng gió mạnh. Giữa các đợt không khí lạnh thường có những khoảng gió dịu vài ngày, tàu chạy lại, biển phía kín lặng, có khi lặng tới mức ra được hòn. Người quen đi đảo mùa đông canh những khoảng này để đi.
Cách canh: theo dõi bản tin dự báo về các đợt không khí lạnh và gió mùa đông bắc trên biển. Khi một đợt vừa suy yếu và chưa có tin đợt mới, đó là cửa sổ để ra đảo. Chuyến đi nên ngắn hơn khoảng lặng dự báo, để về trước khi đợt kế tiếp tới.
Cách đi này đòi hỏi lịch rất linh hoạt: có thể quyết định đi trong vòng hai ba ngày, đặt vé, đặt phòng sát ngày. Hợp với người làm nghề tự do, người về quê có người nhà sẵn chỗ ở trên đảo. Không hợp với kỳ nghỉ cố định đặt trước nhiều tuần.
Ăn uống và làm việc từ xa trong mùa gió
Mùa gió, bữa ăn trên đảo thiên về hải sản đánh bắt gần bờ, rau xanh có thể ít hơn trong những đợt tàu nghỉ dài. Người cần chế độ ăn riêng, như ăn chay hay ăn kiêng, nên mang theo một phần đồ khô từ đất liền. Hỏi chủ nhà quán nào còn mở, vì một số quán phục vụ khách có thể nghỉ trong mùa vắng.
Nhiều người chọn mùa gió để làm việc từ xa trên đảo: vắng, yên tĩnh, chỗ ở dễ thuê theo tuần. Sóng điện thoại và internet đủ cho việc văn phòng cơ bản, nhưng có lúc chập chờn khi thời tiết xấu hay mất điện; nên có phương án dự phòng như gói dữ liệu của nhà mạng khác. Chi tiết về sóng và internet trên đảo, xem thêm trên phuquy.org.
Người làm việc từ xa thường thấy mùa gió là khoảng thời gian dễ chịu nhất trên đảo: buổi sáng làm việc, chiều ra bờ phía kín đi dạo, tối ngồi nghe gió. Chỉ cần nhớ rằng ngày về có thể không do mình quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 12 có nên đi Phú Quý không?
Được nếu bạn có lịch linh hoạt, chấp nhận khả năng tàu nghỉ nhiều ngày, không cần ra hòn hay lặn. Gia đình có trẻ nhỏ, người có lịch cứng nên chọn mùa êm. Nếu đi, có ít nhất hai ngày đệm.
Mùa gió có ra Hòn Tranh được không?
Những ngày gió mạnh thì không. Có những ngày gió dịu giữa các đợt, người địa phương có thể đánh giá ra được; quyết định cuối thuộc về người lái thuyền. Đừng xếp chuyến ra hòn như một hoạt động chắc chắn trong lịch mùa gió.
Mùa gió có tắm biển được không?
Không tắm ở bờ hứng gió. Ở phía kín gió, những ngày lặng có thể tắm nếu chủ nhà nói an toàn, tắm ở chỗ có người, không tắm một mình. Nước mát hơn mùa hè.
Đi Phú Quý dịp Tết cần chuẩn bị gì?
Vé hai chiều đã xác nhận sớm vì người đảo về quê đông, ngày đệm hai đến ba ngày, chỗ ở cho phép ở thêm, áo khoác, thuốc men đủ. Một số dịch vụ có thể nghỉ Tết; hỏi trước.
Kẹt đảo mùa gió thì làm gì?
Ở gần cảng, giữ liên lạc với nơi bán vé, đi những chỗ trên bờ phía kín gió, trò chuyện với người địa phương, nghỉ ngơi. Tránh mọi hoạt động biển ở phía hứng gió. Báo cho người nhà, nơi làm việc.