Ngày dự phòng là khoảng thời gian trống bạn cố ý để lại sau ngày về dự kiến, phòng khi tàu khách tạm dừng vì biển động. Với Phú Quý, mùa biển êm nên chừa ít nhất nửa ngày tới một ngày; mùa chuyển mùa một đến hai ngày; mùa gió đông bắc hai đến ba ngày, và với người có lịch cứng thì nên tránh hẳn mùa này.
Ngày đệm không phải ngày phí. Nếu tàu chạy đúng hẹn, bạn dùng nó để nghỉ ngơi ở đất liền, đi thêm Phan Thiết – Mũi Né, hay đơn giản là về nhà không vội. Nếu tàu nghỉ, chính ngày đó cứu bạn khỏi chuyện lỡ việc, lỡ chuyến bay.
Bài này nói về cách tính và cách xếp ngày đệm; còn tàu tạm dừng khi nào, ai quyết định và xoay xở trên đảo khi kẹt thế nào đã có bài riêng, xem thêm trên phuquy.org.
Vì sao phải có ngày đệm, kể cả mùa đẹp
Tuyến tàu ra Phú Quý là đường biển dài hơn một trăm cây số ngoài khơi, chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió và sóng. Khi gió mạnh hoặc sóng lớn, cơ quan quản lý cảng có thể không cho tàu khách rời bến; quyết định thường được đưa ra khá sát giờ chạy. Trong mùa gió đông bắc, những đợt nghỉ như vậy có thể kéo dài vài ngày.
Mùa biển êm hiếm khi nghỉ dài, nhưng vẫn có những tình huống làm lịch trễ: một đợt gió tây nam mạnh, giông lốc bất chợt, sự cố kỹ thuật của tàu, hay đơn giản là tàu chạy chậm hơn vì sóng. Trễ vài giờ đã đủ làm lỡ một chuyến xe đêm hay chuyến bay buổi tối từ TP.HCM.
Người sống lâu năm trên đảo coi chuyện này là bình thường. Khách du lịch thì thường quên, vì quen đi đất liền nơi đường bộ hầu như không bao giờ "nghỉ". Ngày đệm là cách mang thói quen của người đảo vào kế hoạch của mình.
Chừa bao nhiêu ngày theo mùa và hoàn cảnh
Con số dưới là gợi ý của người quen đi đảo, không phải quy định. Hoàn cảnh càng ít chịu được trễ thì càng nên chừa nhiều.
| Thời kỳ | Lịch linh hoạt | Lịch bình thường | Lịch cứng (chuyến bay, công việc bắt buộc) |
|---|---|---|---|
| Tháng 3 – tháng 5 | Không cần | Nửa ngày | Một ngày |
| Tháng 6 – tháng 8 | Nửa ngày | Một ngày | Một ngày, theo dõi gió tây nam |
| Tháng 9 – tháng 10 | Một ngày | Một đến hai ngày | Hai ngày, cân nhắc dời chuyến |
| Tháng 11 – tháng 2 | Hai ngày | Hai đến ba ngày | Không nên đi nếu tránh được |
"Nửa ngày" nghĩa là không xếp việc gì quan trọng vào buổi chiều, buổi tối ngày tàu về. "Một ngày" nghĩa là ngày hôm sau ngày về dự kiến vẫn để trống hoàn toàn.
Quy luật mùa ở đây là khái quát; mỗi năm gió đến sớm muộn khác nhau. Đặc điểm từng tháng xem bài mùa biển êm và mùa biển động bên phuquy.org.
Đặt ngày đệm ở đầu đi hay đầu về
Nhiều người chỉ nghĩ tới chuyện kẹt trên đảo, nhưng tàu nghỉ cũng có thể xảy ra đúng ngày đi. Khi đó bạn kẹt ở Phan Thiết, còn phòng trên đảo thì đã đặt. Vì vậy câu hỏi không phải "có đệm không" mà là "đệm ở đâu".
Đệm ở đầu về là quan trọng nhất cho người có việc phải làm sau chuyến đi. Nếu tàu về trễ một hai ngày, bạn vẫn kịp. Đây là ưu tiên số một cho mọi kế hoạch.
Đệm ở đầu đi hợp với người muốn chắc chắn được ở trên đảo đủ số ngày đã định, ví dụ chuyến chuyên lặn. Cách làm là để ngày đầu tiên ở Phan Thiết – Mũi Né linh hoạt: nếu tàu chạy, bạn ra đảo; nếu không, bạn ở lại đất liền một hôm và dời phòng trên đảo.
Một cách đơn giản cho người có ít ngày nghỉ: đặt toàn bộ ngày đệm ở đầu về, và chấp nhận nếu tàu nghỉ ở đầu đi thì chuyến đảo ngắn lại hoặc huỷ. Đặt đệm cả hai đầu thì an toàn nhất nhưng tốn ngày nhất; hợp với mùa chuyển mùa và mùa gió.
Làm cho ngày đệm không bị phí
Nếu tàu chạy đúng hẹn ở đầu về. Ngày đệm thành một ngày ở Phan Thiết – Mũi Né: ăn sáng ven biển, đi đồi cát, nghỉ ngơi rồi về nhà không vội. Bài nối Phú Quý với Phan Thiết – Mũi Né ở danh mục lịch trình có gợi ý cụ thể.
Nếu tàu nghỉ và bạn ở lại đảo. Ngày đệm thành một ngày thong thả trên đảo: đi những làng ở phía kín gió, ngồi quán nước với người địa phương, xem bến thuyền. Tránh ra hòn, tránh tắm ở bờ hứng gió.
Nếu tàu nghỉ ở đầu đi. Ngày đệm thành một ngày ở đất liền. Có sẵn một danh sách nhỏ các việc muốn làm ở Phan Thiết để không ngồi chờ suông.
Nếu đi công tác kết hợp. Mang theo máy tính, giữ đủ việc có thể làm từ xa cho một hai ngày; sóng điện thoại và internet trên đảo ở mức dùng được cho việc văn phòng cơ bản, chi tiết xem thêm trên phuquy.org.
Chuẩn bị trước để ngày đệm vận hành trơn tru
Ngày đệm chỉ có ích khi các khâu khác cho phép bạn dùng nó.
- Hỏi rõ chính sách đổi vé khi tàu nghỉ vì thời tiết ngay lúc mua, ghi lại câu trả lời.
- Chọn chỗ ở trên đảo chấp nhận khách ở thêm khi tàu nghỉ, và hỏi trước cách tính trong trường hợp đó.
- Đặt phòng ở Phan Thiết cho phép huỷ hoặc dời linh hoạt nếu bạn dùng đất liền làm đệm.
- Báo trước cho nơi làm việc, trường học của con về khả năng trễ một hai ngày nếu đi mùa chuyển mùa hay mùa gió.
- Mang dư thuốc dùng hằng ngày, tiền mặt, và một ít đồ ăn khô cho những ngày tàu nghỉ.
- Lưu số liên lạc của nơi bán vé và chủ nhà; khi có thông báo nghỉ, gọi ngay để giữ chỗ chuyến kế tiếp.
Khi tàu nghỉ nhiều ngày rồi chạy lại, chuyến đầu tiên thường rất đông vì dồn khách. Ai liên hệ sớm thường có chỗ sớm; đây là lý do nên có sẵn số liên lạc thay vì chờ tới bến.
Khi nào nên dời hẳn thay vì "đi rồi tính"
Có những trường hợp ngày đệm không đủ và dời chuyến là lựa chọn khôn ngoan hơn. Ví dụ: dự báo cho thấy một đợt không khí lạnh mạnh sẽ tràn về đúng khoảng thời gian bạn định ở đảo; hoặc có áp thấp, bão trên Biển Đông đang di chuyển về phía vùng biển Nam Trung Bộ. Trong những tình huống đó, tàu có thể nghỉ nhiều ngày, và đi ra đảo lúc đó là đánh cược.
Một trường hợp khác là trong nhóm có người không thể trễ dù chỉ một ngày, như người phải phẫu thuật theo lịch, phụ nữ gần ngày sinh, người phải thi cử. Với họ, ngay cả mùa êm cũng nên chừa đệm rộng, và mùa gió thì không nên đi.
Còn một tín hiệu nữa nên nghe: lời của người trên đảo. Khi chủ nhà, người bán vé hay người quen ở Phú Quý nói thẳng rằng mấy ngày tới biển xấu, nên tin họ hơn tin cảm giác trời đang nắng ở đất liền. Người đảo nhìn biển cả đời, và họ không có lợi gì khi khuyên khách dời chuyến.
Dời chuyến không phải thất bại của kế hoạch. Một kế hoạch tốt có sẵn điều kiện để dời, đã thống nhất trước với cả nhóm và đã hỏi trước chính sách huỷ, đổi của vé và phòng.
Một ví dụ lịch có ngày đệm
Ví dụ giả định cho chuyến ba ngày hai đêm trên đảo, đi tháng 10, người đi có chuyến bay từ TP.HCM về Hà Nội sau chuyến đi.
| Ngày | Kế hoạch chính | Nếu tàu nghỉ |
|---|---|---|
| Ngày 1 | Về Phan Thiết, ngủ gần bến | Không ảnh hưởng |
| Ngày 2 | Tàu ra đảo, nhận phòng, đi nhẹ quanh khu cảng | Ở lại Phan Thiết – Mũi Né, dời phòng đảo một ngày |
| Ngày 3 | Trọn ngày trên đảo | Ra đảo nếu tàu chạy lại |
| Ngày 4 | Sáng đi dạo, tàu về đất liền | Kẹt đảo, dùng ngày đệm thứ nhất |
| Ngày 5 | Ngày đệm: nghỉ ở Phan Thiết hoặc về TP.HCM | Tàu về khi biển cho phép |
| Ngày 6 | Bay về Hà Nội | Vẫn kịp nếu tàu chạy chậm nhất vào ngày 5 |
Nhìn bảng sẽ thấy chuyến bay chỉ được đặt sau ngày đệm, và ngày đệm này nằm trên đất liền chứ không nằm trên đảo. Nếu mọi thứ suôn sẻ, ngày 5 thành một ngày nghỉ ở Mũi Né; nếu không, nó gánh phần trễ.
Cũng nên thấy rằng ngay cả phương án này cũng không bảo đảm tuyệt đối trong mùa gió. Đợt tàu nghỉ dài hơn hai ngày vẫn có thể xảy ra; khi đó vé máy bay loại đổi được ngày là thứ cứu bạn.
Nói chuyện với nơi làm việc, trường học trước khi đi
Ngày đệm chỉ thật sự là đệm khi những người chờ bạn ở đất liền biết về nó. Người đi làm nên báo trước với quản lý rằng chuyến đi ra đảo có thể trễ một hai ngày vì thời tiết biển, và thống nhất cách làm việc từ xa nếu trễ. Phần lớn nơi làm việc dễ chấp nhận khi được báo trước, khó chấp nhận khi được báo vào sáng thứ hai.
Gia đình có con đi học cũng nên làm tương tự với giáo viên chủ nhiệm, nhất là khi đi gần kỳ kiểm tra. Mang theo sách vở cần thiết để con không bị hổng bài nếu ở lại đảo thêm.
Người tự kinh doanh thì tính trước ai trông cửa hàng, ai nhận đơn trong những ngày mình có thể chưa về. Nhìn từ phía người Phú Quý, chuyện này quen thuộc tới mức ai làm ăn với đảo cũng mặc nhiên cộng thêm vài ngày vào mọi lịch hẹn mùa gió.
Ngày đệm cho người đi một mình và người đi theo nhóm
Người đi một mình có lợi thế là chỉ phải sắp lịch của một người, nên dễ dùng ngày đệm linh hoạt: ở lại đảo thêm, đổi vé sang chuyến sau, hay dời cả chuyến. Bất lợi là khi tàu nghỉ, mọi chi phí phát sinh do một người gánh, và không có ai cùng lo khi gặp chuyện.
Đi theo nhóm thì ngày đệm phải tính theo người có lịch cứng nhất. Nếu trong nhóm sáu người có một người bắt buộc phải về đúng ngày, cả nhóm nên xếp lịch theo người đó, hoặc thống nhất trước rằng người đó sẽ về sớm một chuyến. Tránh tình huống tới ngày về mới phát hiện mỗi người một hạn chót khác nhau.
Với đoàn đông như công ty, lớp học, câu lạc bộ, ngày đệm còn liên quan tới chi phí lớn: thêm một đêm phòng cho cả đoàn, thêm bữa ăn, đổi vé hàng loạt. Đoàn nên có một khoản dự phòng riêng trong quỹ chung cho kịch bản này, và người tổ chức nên hỏi trước nhà cung cấp chính sách cho cả đoàn.
Câu hỏi thường gặp
Mùa hè có cần ngày dự phòng không?
Nên có, dù ngắn. Mùa hè vẫn có những đợt gió tây nam mạnh hoặc giông làm tàu chạy chậm hay tạm dừng. Không xếp chuyến bay hay cuộc hẹn quan trọng ngay chiều ngày tàu về là mức đệm tối thiểu.
Kẹt lại đảo thì chi phí phát sinh gồm gì?
Thường gồm thêm đêm phòng, ăn uống, thuê xe thêm ngày, và có thể phí đổi vé tùy quy định nơi bán. Khoản cụ thể phụ thuộc chỗ ở và vé của bạn; nên hỏi chính sách khi tàu nghỉ ngay lúc đặt để biết trước.
Nên chọn bảo hiểm có điều khoản trễ chuyến không?
Nếu đi mùa chuyển mùa hay mùa gió, hoặc có chuyến bay nối tiếp, một hợp đồng bảo hiểm du lịch có quyền lợi trễ hoặc huỷ chuyến có thể đáng cân nhắc. Phải đọc kỹ điều kiện áp dụng với tàu biển và thời tiết, vì nhiều hợp đồng có loại trừ.
Làm sao biết sớm tàu sẽ nghỉ?
Theo dõi dự báo gió sóng vùng biển quanh Phú Quý từ vài ngày trước và thông báo của bến tàu, nơi bán vé. Khi dự báo có gió mạnh, sóng lớn kéo dài, khả năng tàu nghỉ cao. Quyết định chính thức thường ra sát giờ chạy.
Có nên mua vé về sớm hơn một ngày cho chắc?
Đó là một cách đặt ngày đệm. Nếu bạn ưu tiên về đúng hạn hơn là ở đủ ngày trên đảo, về sớm một ngày rồi nghỉ ở Phan Thiết hoặc ở nhà là phương án an toàn, nhất là mùa chuyển mùa.