Nếu thuyền chưa tới đón đúng giờ hoặc gió bất ngờ lên khi đang ở trên hòn: gom cả nhóm lại một chỗ, đưa mọi người lên khỏi nước, giữ nước uống và bóng râm, liên lạc người lái rồi tới người trên đảo chính, và tuyệt đối không ai bơi về. Phần lớn những lần "kẹt" chỉ là đón trễ một lúc; người bình tĩnh thì chỉ mất chút thời gian.
Tình huống này hiếm, nhưng hòn nhỏ không có dân cư, không có dịch vụ, sóng điện thoại có lúc chập chờn, nên chuẩn bị trước trong đầu vẫn hơn. Người lái có thể trễ vì đang đón một nhóm khác, vì máy trục trặc, hay vì chờ gió dịu mới dám chạy ra.
Bài này đi từng mức: trễ vài chục phút, gió lên mà thuyền chưa tới, mất liên lạc, và khi có người bị thương hay ốm trong lúc chờ. Mọi bước đều dựa trên một nguyên tắc: ở yên một chỗ an toàn dễ bị thấy, giữ sức, và để người có thuyền làm việc của họ.
Trước hết: những gì giúp bạn không rơi vào tình huống này
Phần lớn tình huống "kẹt" có thể tránh từ lúc ở bến. Thống nhất giờ đón và chỗ đón cụ thể trên hòn, không nói chung chung "chiều đón". Lưu số người lái trên điện thoại của ít nhất hai người trong nhóm. Báo cho chủ nhà nơi lưu trú biết nhóm đi với ai, hẹn về lúc nào.
Mang dư nước và đồ ăn nhẹ so với thời gian dự định. Một thùng nước dự phòng nhỏ là thứ biến một giờ chờ khó chịu thành một giờ chờ bình thường. Pin dự phòng trong túi chống nước giữ điện thoại sống đủ lâu để liên lạc.
Đi buổi sáng và hẹn về trước trưa hay đầu giờ chiều. Hẹn về muộn nghĩa là nếu có trễ, bạn trễ vào lúc gió mạnh hơn và trời sắp tối.
Chủ động theo dõi biển: cử một người nhìn ra eo mỗi lúc, thấy gió lên thì gọi người lái hỏi trước, không đợi tới giờ hẹn.
Thuyền trễ giờ hẹn: những việc làm ngay
Thuyền chưa thấy đâu sau giờ hẹn không có nghĩa có chuyện. Nhưng từ lúc đó, cả nhóm chuyển sang chế độ chờ có trật tự.
- Gọi người lái. Nếu nghe máy, hỏi rõ bao lâu nữa tới, có đổi chỗ đón không. Báo lại cho cả nhóm.
- Gom người: ai đang bơi lên bờ, ai đi dạo quanh đá quay về. Cả nhóm tập trung ở chỗ đón đã hẹn.
- Thu dọn đồ sẵn sàng, mặc áo phao, để khi thuyền tới có thể lên ngay.
- Tìm bóng râm gần chỗ đón: bóng một tảng đá, căng tấm trải làm mái tạm. Trẻ nhỏ, người lớn tuổi ngồi chỗ mát nhất.
- Chia lại nước: ước lượng còn bao nhiêu, mỗi người uống từng ngụm đều, ưu tiên trẻ em, người lớn tuổi.
- Nếu không gọi được người lái, gọi chủ nhà nơi lưu trú hoặc người đã giới thiệu thuyền, báo vị trí và tình hình.
Đa số lần trễ giải quyết ở bước một: người lái đang trên đường, đang đón nhóm khác, hay chờ gió dịu vài phút. Các bước sau chỉ cần khi trễ kéo dài.
Gió lên mà thuyền chưa tới
Lên khỏi nước và rời mép nước. Sóng lớn dần sẽ lên cao hơn trên bãi; đồ đạc và người ngồi sát mép nước có thể bị sóng đánh tới. Lùi lên chỗ cao, khô.
Không ra bãi đá. Mỏm đá nhô ra biển là nơi sóng đập mạnh nhất. Người ra đó để nhìn thuyền hay chụp ảnh sóng có thể bị cuốn.
Hiểu rằng người lái có thể đang chờ. Chạy thuyền nhỏ qua eo khi sóng đang lớn là rủi ro. Người lái có kinh nghiệm có thể chờ một khoảng gió dịu hoặc chọn đường khác. Chờ họ là đúng.
Giữ ấm. Gió lên thường kèm mây che, người ướt ngồi trong gió sẽ lạnh nhanh. Mặc áo khô, quấn khăn, ngồi sát nhau, khuất gió sau đá.
Không tự đón thuyền lạ. Có ghe đánh cá đi qua, có thể vẫy nhờ báo tin cho người lái hay người trên đảo, nhưng chỉ lên thuyền khác khi họ chủ động đề nghị và thuyền đủ an toàn, đủ chỗ.
Mất liên lạc: điện thoại không sóng, hết pin
Sóng điện thoại trên hòn và quanh eo có thể yếu ở một số chỗ. Thử đi lên chỗ cao hơn, ra phía nhìn về đảo chính, giữ điện thoại yên vài giây. Tin nhắn thường đi được khi cuộc gọi không được; nhắn ngắn: vị trí, số người, tình hình, cần gì.
Tiết kiệm pin: tắt dữ liệu, giảm độ sáng, chỉ một người giữ điện thoại mở để liên lạc, những máy khác tắt hẳn để dự phòng. Không dùng điện thoại để chơi, chụp ảnh trong lúc chờ.
Nếu tất cả điện thoại đều không liên lạc được, nhóm vẫn có lợi thế: chủ nhà và người lái biết bạn đang ở hòn, biết giờ hẹn. Khi nhóm không về đúng giờ, người trên đảo sẽ tìm. Việc của bạn là ở yên tại chỗ đón đã hẹn, nơi người ta sẽ tìm trước tiên.
Làm cho mình dễ thấy: trải khăn, áo màu tươi trên cát; khi thấy thuyền thì vẫy cả hai tay. Ban đêm, nếu chẳng may kéo dài tới tối, đèn pin và màn hình điện thoại là tín hiệu.
Có người bị thương hay ốm trong lúc chờ
Đây là tình huống khiến việc chờ trở nên gấp. Sơ cứu ban đầu và báo tin đúng mức quan trọng ngang nhau.
- Cứa chân, trầy xước: rửa nước sạch, che băng, giữ chân khô và sạch, không để ngâm nước biển tiếp.
- Say nắng: đưa vào chỗ râm, nới quần áo, làm mát bằng khăn ướt, cho uống từng ngụm nước nếu tỉnh táo.
- Bị sứa chạm, cầu gai đâm, đau nhiều hay có phản ứng toàn thân như nổi mẩn khắp người, khó thở, choáng: đây là tình huống cần về đảo chính ngay.
- Người có bệnh nền trở nặng, đau ngực, khó thở, lú lẫn: báo người lái và người trên đảo chính là có người cần cấp cứu, nói rõ triệu chứng.
- Khi báo tin, nói đủ: ở đâu, mấy người, ai bị gì, đã làm gì, còn nước không. Người nghe sẽ quyết định cử thuyền gấp và báo cơ sở y tế đặc khu.
Đừng tự liều đưa người bệnh lên một con thuyền không an toàn hay vượt eo khi sóng lớn. Báo tin và để người có thuyền, có kinh nghiệm quyết định cách đưa về.
Tuyệt đối không bơi về
Khi chờ lâu, nhất là khi trông thấy đảo chính rất gần, sẽ có người nảy ý "bơi qua cho nhanh" hoặc "bơi ra chặn thuyền". Đây là ý nghĩ nguy hiểm nhất của cả tình huống. Eo giữa hòn và đảo chính có dòng chảy đổi theo con nước, lúc gió lên thì sóng lớn hơn, người đã mệt sau nửa ngày tắm nắng lại càng yếu.
Người bơi giỏi trong hồ có thể chỉ bơi được một quãng ngắn ở biển động. Khi kiệt sức giữa eo, không ai trên hòn có thể cứu, và người lái thuyền nếu đang trên đường tới cũng khó thấy một cái đầu nhấp nhô giữa sóng.
Cũng không lội ra xa để đón thuyền, không ra mỏm đá để vẫy. Ở yên chỗ đón đã hẹn, chỗ người lái sẽ tìm đầu tiên.
Nếu trong nhóm có người cứ nhất quyết, nhắc lại một câu: "người đảo không ai bơi qua eo". Đó là lý do đủ mạnh.
Sau khi về: rút kinh nghiệm và nói chuyện với người lái
Khi thuyền tới, lên thuyền có trật tự, mặc áo phao, ngồi thấp. Về tới bến, đếm lại người, báo chủ nhà đã về. Nếu có người bị thương, đi kiểm tra ở cơ sở y tế ngay chứ không đợi tới hôm sau.
Nói chuyện với người lái nhẹ nhàng để hiểu vì sao trễ. Nếu trễ vì gió, họ đã làm đúng khi chờ. Nếu trễ vì quên hay vì đón nhóm khác trước, góp ý thẳng thắn, và lần sau hẹn rõ hơn. Việc tính tiền cho phần chờ thêm, nếu có, nên nói chuyện điềm tĩnh; cả hai bên đều vừa trải qua một buổi căng thẳng.
Nhóm cũng tự xem lại: có hẹn quá muộn không, có mang thiếu nước không, có ai giữ số liên lạc không. Những điều này nhỏ nhưng chính chúng quyết định lần sau có dễ chịu hơn không.
Nếu chủ nhà nơi lưu trú đã giúp liên lạc trong lúc nhóm chờ, báo lại cho họ biết nhóm đã về và cảm ơn. Ở một đảo nhỏ, những người đã giúp bạn một lần thường cũng là những người bạn sẽ cần lần sau.
Túi của người liên lạc: nhỏ mà đủ
Trong nhóm nên có một người giữ vai liên lạc và một túi nhỏ đeo người. Túi này không nặng, nhưng quyết định nhóm xoay xở được bao lâu khi có chuyện.
- Điện thoại đã sạc đầy, trong túi chống nước, lưu số người lái, chủ nhà, người giới thiệu thuyền.
- Pin dự phòng và dây sạc, cũng trong túi chống nước.
- Một cái còi nhỏ, tiếng đi xa hơn tiếng gọi khi có gió.
- Đèn pin nhỏ, phòng khi trời tối sớm vì mây.
- Một tờ giấy ghi tay số người trong nhóm và số điện thoại quan trọng, phòng khi mọi máy đều hết pin.
- Một chai nước riêng không đụng tới trừ khi cần.
- Vài miếng băng dán và gói khăn ướt.
Người liên lạc không nên là người bơi lâu nhất hay người trông trẻ. Họ cần ở gần chỗ đón, mắt nhìn ra eo, tay cầm điện thoại. Nếu nhóm đông, có thể có hai người thay phiên.
Giữ tinh thần nhóm trong lúc chờ
Chờ đợi không biết bao lâu dễ làm người ta cáu, lo, đổ lỗi cho nhau hay cho người lái. Một nhóm căng thẳng thì dễ đưa ra quyết định dở, ví dụ có người bỏ đi lên mỏm đá cho "thoáng", hay đòi bơi về. Giữ không khí bình thường là một phần của an toàn.
Người liên lạc nên cập nhật cho nhóm đều đặn, kể cả khi chưa có tin mới: "vừa gọi lại, chú nói đang chờ gió dịu, khoảng một lúc nữa". Biết tình hình làm người ta đỡ lo hơn là im lặng.
Cho mỗi người một việc nhỏ: người nhặt rác quanh chỗ ngồi, người canh nhìn thuyền, người trông trẻ, người chia nước. Trẻ con có thể được giao việc tìm vỏ ốc rỗng để ngắm rồi trả lại bãi. Có việc làm thì thời gian trôi nhanh hơn.
Tránh nói những câu làm nhóm hoảng như "lỡ không ai tới thì sao". Thực tế, người lái và người trên đảo chính biết bạn ở đây. Câu hỏi chỉ là bao giờ, không phải có hay không.
Câu hỏi thường gặp
Thuyền trễ bao lâu thì nên lo?
Không có mốc chung. Trễ một lúc là chuyện thường, nhất là khi người lái đang đón nhóm khác hoặc chờ gió dịu. Nên bắt đầu liên lạc ngay khi quá giờ hẹn, và nếu không liên lạc được với người lái sau một khoảng ngắn, gọi chủ nhà hoặc người giới thiệu thuyền để họ hỏi giúp.
Có số khẩn cấp nào gọi khi kẹt trên hòn không?
Có thể gọi các số khẩn cấp chung toàn quốc khi có người bị thương nặng hay nguy hiểm tính mạng. Ngoài ra, liên lạc người lái, chủ nhà nơi lưu trú để họ báo lực lượng địa phương. Lưu sẵn các số liên lạc cần thiết trước khi ra hòn, hỏi chủ nhà nên lưu những số nào.
Có nên lên thuyền đánh cá đi ngang qua để về không?
Chỉ khi họ chủ động đề nghị, thuyền đủ chỗ, có áo phao và biển chưa quá động. Phần lớn trường hợp, nhờ họ báo tin cho người lái hoặc người trên đảo chính là đủ. Lên thuyền lạ khi sóng lớn có thể nguy hiểm hơn ở lại chờ.
Nếu phải ở lại tới tối thì sao?
Rất hiếm, nhưng nếu xảy ra: ở yên chỗ cao, khô, khuất gió, ngồi sát nhau giữ ấm, chia nước đồ ăn, giữ một điện thoại và đèn pin để làm tín hiệu. Không đi lại trên đá trong bóng tối. Người trên đảo chính biết nhóm chưa về sẽ tìm cách đón khi biển cho phép.
Có cần mang còi khi ra hòn không?
Một cái còi nhỏ rất nhẹ và hữu ích: tiếng còi đi xa hơn tiếng gọi, nhất là khi gió. Treo ở áo phao hoặc túi của người liên lạc. Hẹn trong nhóm: ba tiếng còi là cần giúp, cả nhóm tập trung.