Nhóm đông ăn hải sản ở đảo nên: đặt bàn và chốt món trước từ chiều (quán đảo không chuẩn bị sẵn hàng cho hai chục người), giao một người duy nhất gọi món và xem cân, thống nhất trước ngân sách mỗi người và cách chia tiền, báo trước cho quán ai ăn chay, ai dị ứng, và giữ bia rượu ở mức không ảnh hưởng tới lịch hôm sau.
Một nhóm bạn mười người, một công ty hai chục người, một gia đình ba thế hệ: đi đảo đông người vui, nhưng bữa ăn dễ thành mớ lộn xộn. Mỗi người gọi một món, hải sản lên lúc nhiều lúc ít, hoá đơn cuối bữa khiến cả nhóm ngỡ ngàng. Ở đảo nhỏ, quán còn có thể không đủ hàng nếu không được báo trước.
Bài này nói về tổ chức bữa ăn cho nhóm. Tổ chức đoàn đông nói chung (phân việc, đặt chỗ ở, quỹ chung) có bài riêng trong chuyên mục chọn mùa và lên kế hoạch; chỗ ở cho nhóm đông thuộc chuyên mục chọn chỗ ở của trang.
Vì sao nhóm đông phải đặt trước
Quán ở đảo khác quán ở thành phố lớn ở chỗ nguồn hàng có hạn. Hải sản về theo chuyến thuyền, rau và đồ khô về theo chuyến tàu từ đất liền. Một quán bình thường phục vụ vài bàn lẻ mỗi tối có thể không đủ cua, mực, cá cho hai chục người kéo tới bất ngờ. Báo trước từ chiều (hoặc từ hôm trước với nhóm rất đông) giúp quán gom hàng, chuẩn bị bếp, bàn ghế.
Đặt trước còn giúp bạn có câu trả lời rõ về chuyện giá. Khi đặt, bạn có thể hỏi các món đang có, giá tham khảo theo ký, cách tính chế biến, thậm chí thoả thuận một thực đơn trọn gói theo đầu người. Mọi thứ thống nhất trước khi cả nhóm ngồi xuống thì cuối bữa không ai bất ngờ.
Với nhóm lớn đi vào mùa cao điểm, đặt trước gần như là bắt buộc. Những tối đông khách, quán có thể đã kín chỗ từ sớm; nhóm đến không báo có khi phải chia ra mấy quán, mất hẳn không khí tụ họp.
Đặt bàn và chốt món cho nhóm
Giao việc này cho một người, thường là trưởng nhóm hoặc người phụ trách hậu cần. Làm từ chiều, trước khi cả nhóm đi chơi buổi chiều.
- Đếm chính xác số người, trong đó có bao nhiêu trẻ em, ai ăn chay, ai dị ứng hay kiêng gì.
- Hỏi chủ nhà hoặc người địa phương quán nào nhận được nhóm cỡ đó; tra danh bạ của trang để biết các cơ sở ăn uống đã đăng ký trên đảo.
- Liên hệ quán, báo số người, giờ đến, hỏi các loại hải sản đang có hôm đó.
- Thoả thuận cách tính: gọi theo cân từng món hay thực đơn trọn gói theo đầu người. Hỏi rõ trọn gói gồm những gì, có tính nước uống không.
- Chốt thực đơn chính và số lượng ước tính; để lại khoảng cho gọi thêm tại chỗ.
- Báo rõ món riêng cho người ăn chay, trẻ nhỏ, người dị ứng.
- Hỏi quán có cần đặt cọc không; nếu có, giữ lại tin nhắn hoặc giấy ghi.
- Gửi lại thông tin cho cả nhóm: giờ, chỗ, ai đi xe nào, ai chở người lớn tuổi và trẻ em.
- Một giờ trước giờ hẹn, gọi lại cho quán xác nhận số người cuối cùng; nhóm đông hay có người đổi ý vào phút chót.
Với thực đơn trọn gói, hỏi khối lượng hải sản tính cho mỗi người hoặc mỗi bàn và các món cụ thể, thay vì chỉ một con số tổng. Hai thực đơn cùng giá có thể khác nhau rất xa về món.
Trong bữa ăn: một người chốt gọi món
Một đầu mối gọi món. Mười người cùng gọi với người phục vụ là cách nhanh nhất để món lên trùng, món thiếu, hoá đơn rối. Cử một người cầm việc gọi thêm và xem cân; ai muốn thêm gì thì nói với người đó.
Chia bàn theo khẩu vị. Nhóm đông có người thích ăn nhiều hải sản, có người ăn ít, có người thích ngồi nhậu lâu. Chia bàn theo nhịp ăn, mỗi bàn một người phụ trách gọi thêm, giúp đỡ phí.
Món lên theo đợt. Nhờ quán ra món theo thứ tự: món nhẹ, món hấp trước, món nướng, lẩu sau, cơm hoặc món tinh bột cuối. Món ra cùng lúc quá nhiều sẽ nguội, và người ta ăn bị no trước khi tới món chính.
Gọi thêm từng ít. Thấy bàn nào hết món, gọi thêm loại cả nhóm thích nhất, mỗi lần một ít. Đừng gọi thêm theo cảm tính cho tất cả các bàn cùng lúc.
Theo dõi tổng tiền giữa bữa. Người đầu mối nên hỏi quán tạm tính khi bữa đã đi được một nửa, để biết còn bao nhiêu so với ngân sách đã bàn. Không ai muốn thấy con số vượt xa dự tính lúc cuối bữa.
Ba cách chia tiền cho nhóm
Mỗi cách có ưu nhược điểm. Chọn cách trước chuyến đi và nói rõ với mọi người.
| Cách | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Quỹ chung đóng trước | Đơn giản, mỗi bữa một người trả từ quỹ, không phải chia lẻ | Người ăn ít, người không uống bia có thể thấy thiệt |
| Chia đều mỗi bữa | Nhanh, công khai | Bất công khi chênh lệch lớn về sức ăn, đồ uống |
| Tách đồ uống có cồn riêng | Người không uống không phải gánh tiền bia rượu | Cần một người ghi số lượng đồ uống từng bàn |
Cách phổ biến và ít va chạm nhất là quỹ chung cho phần ăn, còn đồ uống có cồn tính riêng cho người uống. Người giữ quỹ ghi lại từng bữa, chụp hoá đơn, gửi tổng kết vào nhóm chat mỗi tối.
Ví dụ giả định: nhóm mười hai người, mỗi người đóng một khoản vào quỹ chung cho ba ngày; mỗi tối người giữ quỹ báo tổng chi trong ngày và số còn lại. Ngày cuối, còn dư thì trả lại theo đầu người, thiếu thì góp thêm. Cách làm công khai như vậy giữ được hoà khí hơn bất kỳ công thức chia nào.
Người ăn chay, ăn kiêng, trẻ em và người lớn tuổi
Một bữa hải sản đông người dễ quên mất những người không ăn hải sản. Báo trước cho quán để có món chay hoặc món không hải sản đủ no: cơm, rau, đậu hũ, trứng, canh rau. Rau ở đảo nhiều loại phải chở từ đất liền, nên báo sớm để quán chuẩn bị. Cách ăn chay, ăn kiêng khi đi đảo có bài riêng trong chuyên mục.
Người dị ứng hải sản cần được bảo vệ khỏi chuyện dính chéo: dùng chung đũa gắp, chung nồi lẩu, chung chén nước chấm. Ngồi ở bàn riêng hoặc ít nhất có phần ăn riêng, dụng cụ riêng. Người dị ứng nặng nên mang theo thuốc đã được bác sĩ kê và cho người đi cùng biết cách dùng.
Trẻ em và người lớn tuổi nên được phục vụ trước, món mềm, chín kỹ, ít gia vị cay. Nhóm đông thường ngồi lâu; trẻ nhỏ chán và mệt, người lớn tuổi muốn về nghỉ sớm. Sắp xếp xe đưa những người này về trước, đừng bắt cả nhóm chờ.
Bia rượu: vui có chừng vì ngày mai còn biển
Bữa tối nhóm đông ở biển thường có bia rượu. Uống vừa phải là chuyện của mỗi người, nhưng ở đảo có ba lý do cần chừng mực hơn ở thành phố. Thứ nhất, hầu hết mọi người đi lại bằng xe máy trên đường tối, có cát phủ, có đoạn dốc; uống rồi lái xe là nguy hiểm và vi phạm pháp luật. Thứ hai, sáng hôm sau thường có hoạt động biển: đi thuyền, lặn, tắm biển, và rượu bia làm tăng nguy cơ đuối nước, say sóng. Thứ ba, xóm biển ngủ sớm và dậy sớm; tiếng ồn từ bàn nhậu khuya làm phiền người đi biển về nghỉ.
Cách tổ chức hợp lý: chọn quán gần chỗ ở để đi bộ về được; nếu phải đi xe, cử sẵn người không uống chở những người đã uống. Thống nhất giờ tan với quán từ đầu. Không ra biển tắm đêm sau khi đã uống. Hôm trước ngày đi thuyền hay lặn, cả nhóm thống nhất uống ít hoặc không uống.
An toàn khi tắm biển theo nhóm, chuyện rượu bia và nước, có bài riêng trong chuyên mục hành lý, sức khoẻ và an toàn biển của trang.
Tự tổ chức bữa nướng ở chỗ ở
Với nhóm thuê nguyên căn, một tối tự nướng hải sản ở sân là trải nghiệm vui và tiết kiệm. Nhưng cần hỏi chủ nhà trước: có được nướng không, nướng ở đâu, có lò hay vỉ không, giờ nào phải xong. Bếp than đặt xa mái lá, rèm, xe máy, bình gas; có sẵn xô nước. Không nướng trong phòng kín vì khói than có thể gây ngộ độc khí.
Mua hải sản ở chợ hoặc bến buổi sáng, giữ lạnh tới chiều: ướp đá, để tủ lạnh nếu chủ nhà cho dùng. Rửa sạch, sơ chế ở chỗ có nước, dùng nước tiết kiệm vì nước ngọt trên đảo quý. Chia việc: người nhóm lửa, người sơ chế, người lo rau và nước chấm, người dọn dẹp.
Nướng chín kỹ, nhất là sò, ốc, mực dày: hải sản nướng dở sống dở chín là nguồn gây đau bụng hay gặp. Dọn dẹp ngay sau khi ăn, gom vỏ hải sản vào túi buộc kín vì để qua đêm sẽ bốc mùi và thu hút ruồi, chó mèo. Hỏi chủ nhà nơi bỏ rác đúng chỗ, và rửa vỉ, dụng cụ trước khi trả lại.
Sau bữa ăn: rác, tiếng ồn và cảm ơn
Nhóm đông để lại nhiều thứ: vỏ hải sản, lon bia, khăn giấy, túi nilon. Ở quán thì quán dọn, nhưng nếu nhóm tự tổ chức ăn ở chỗ ở hay ngoài bãi, hãy thu gom rác cẩn thận, phân riêng phần có thể tái chế, và không để lại trên cát. Đảo xa bờ xử lý rác khó hơn đất liền nhiều.
Giữ âm lượng vừa phải khi rời quán, nhất là khi đi qua xóm dân về đêm. Một đoàn hai chục người cười nói, nổ máy xe cùng lúc lúc mười giờ đêm là đủ làm cả xóm thức giấc. Tắt nhạc, nhắc nhau nói nhỏ khi đi qua đường làng.
Cuối cùng, nếu quán đã cố gắng gom hàng, chuẩn bị chu đáo cho nhóm, một lời cảm ơn và một đánh giá công bằng (khi được hỏi) là cách đơn giản để những đoàn đến sau được đón tiếp tốt.
Nếu quán đã nhận đặt cọc mà nhóm phải huỷ vì tàu ngừng chạy hay thời tiết xấu, báo sớm nhất có thể. Ở đảo nhỏ, quán đã gom hàng cho bạn có thể bị thiệt; báo sớm giúp họ xoay xở và giữ được thiện chí cho cả hai bên.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm bao nhiêu người thì nên đặt trước?
Không có con số chuẩn, nhưng từ khoảng sáu tới tám người trở lên, hoặc đi vào mùa đông khách, thì nên báo trước cho quán. Nhóm trên mười người nên đặt từ chiều hoặc từ hôm trước để quán gom đủ hàng và bàn ghế.
Thực đơn trọn gói theo đầu người có lợi hơn gọi theo cân không?
Trọn gói dễ kiểm soát chi phí và đỡ mất thời gian gọi món, hợp với đoàn công ty, đoàn đông. Gọi theo cân linh hoạt hơn, chọn được con hàng tươi nhất ngày hôm đó. Nếu chọn trọn gói, hỏi rõ món và khối lượng để so sánh.
Có cần đặt cọc khi đặt bàn nhóm đông không?
Một số quán yêu cầu đặt cọc khi nhóm lớn vì phải gom hàng trước. Nếu đặt cọc, giữ lại bằng chứng và hỏi rõ chuyện hoàn cọc khi nhóm đổi giờ hoặc huỷ vì tàu ngừng chạy, thời tiết xấu.
Làm sao tránh chuyện người ăn nhiều, người ăn ít mà chia đều?
Tách riêng phần đồ uống có cồn, và với nhóm chênh lệch lớn, có thể thống nhất mức đóng quỹ khác nhau cho trẻ em, người không ăn hải sản. Quan trọng là bàn trước chuyến đi, không để tới cuối bữa mới đặt vấn đề.
Nhóm đông có nên tự mua hải sản về chỗ ở nướng không?
Được nếu chỗ ở cho phép và có chỗ nướng an toàn, xa vật dễ cháy. Hỏi chủ nhà trước. Tự nướng tiết kiệm nhưng tốn công dọn dẹp, cần giữ hàng tươi và nướng chín kỹ. Không đốt lửa trên bãi biển nếu chưa biết quy định ở đó.
Đoàn có người dị ứng hải sản nặng thì nên lưu ý gì?
Báo trước cho quán, dành cho người đó phần ăn và dụng cụ riêng, ngồi xa nồi lẩu hải sản. Người dị ứng nặng nên mang thuốc đã được bác sĩ kê, cho người đi cùng biết cách dùng, và biết cơ sở y tế gần nhất trên đảo.