Hòn Đen và Hòn Đỏ là những hòn đá nhỏ quanh Phú Quý, tên gọi theo màu đá nhìn từ biển. Với khách, cách hợp lý là ngắm chúng từ thuyền trong một vòng chạy ngắn, thường ghép với chuyến ra Hòn Tranh, chứ không phải điểm để cập lên. Hòn Hải nằm xa, không phải điểm du lịch, không nằm trong lộ trình đưa khách.
Phuquy.org đã tả các hòn nhỏ: chúng là gì, hình thành ra sao, người đảo dùng chúng thế nào. Bài này chỉ trả lời câu hỏi thực tế của khách: muốn chạy thuyền một vòng ngắm các hòn thì nói với người lái thế nào, ngồi ở đâu, chụp ra sao, và những điều không nên đề nghị.
Một lưu ý về tên gọi: có hòn mang hai ba tên dân gian tuỳ làng, vị trí chính xác trên các nguồn trên mạng cũng không thống nhất. Cách chắc nhất là chỉ tay về hướng hòn muốn xem và hỏi người lái họ gọi tên gì.
Vì sao ngắm từ thuyền thay vì cập lên
Các hòn đá nhỏ như Hòn Đen, Hòn Đỏ phần lớn là khối bazan nhô lên khỏi mặt biển, bờ dốc, ít hoặc không có bãi cát, sóng vỗ quanh chân đá. Thuyền khó cập an toàn, khách khó trèo lên, và trên đó không có gì cho khách làm ngoài đứng trên đá nóng. Chính người lái thuyền cũng hiếm khi cho khách lên những hòn kiểu này.
Nhìn từ thuyền, các hòn lại đẹp theo cách riêng: khối đá sẫm hoặc nâu đỏ nổi trên nền nước xanh, chim biển đậu, sóng trắng quanh chân đá. Thuyền giữ khoảng cách vừa phải cho bạn thấy toàn khối, thấy cả lớp đá và đường nước, điều mà đứng ngay trên đó không thấy được.
Quanh chân các hòn thường là chỗ ngư dân gần bờ đặt lưới, thả lồng, câu cá rạn. Thuyền khách chạy sát vào có thể làm vướng lưới hay làm phiền người đang làm. Ngắm từ xa vừa an toàn vừa tôn trọng.
Cuối cùng, một số vùng nước và hòn có thể chịu quy định quản lý riêng. Người lái biết chỗ nào được chạy qua, chỗ nào không. Nếu họ nói "chỗ đó không vào", không hỏi lại.
Thoả thuận một vòng ngắm các hòn với người lái
Một vòng ngắm các hòn thường được ghép vào chuyến ra Hòn Tranh, hoặc là một chuyến riêng ngắn. Thoả thuận rõ từ đầu giúp không ai bị bất ngờ.
- Nói rõ mong muốn: "muốn chạy một vòng ngắm mấy hòn nhỏ gần đây, không lên bờ".
- Hỏi người lái hôm đó chạy được những hòn nào theo gió, theo con nước. Có ngày chỉ chạy được phía khuất gió.
- Hỏi thời gian chạy vòng chừng bao lâu, có dừng lại ở đâu không, có cho xuống nước ở chỗ nào không.
- Hỏi cách tính tiền cho phần chạy thêm này nếu ghép với chuyến Hòn Tranh.
- Thống nhất: nếu gió lên giữa chừng, người lái được quyền bỏ phần vòng ngắm để về.
- Nói trước nếu trong nhóm có người dễ say, trẻ nhỏ, để người lái chọn tốc độ và lộ trình.
Đừng yêu cầu một danh sách cụ thể "phải tới đủ năm hòn". Hôm biển cho phép thì người lái sẽ tự đưa đi nhiều chỗ; hôm biển không cho thì một vòng ngắn quanh Hòn Tranh cũng đủ thấy cảnh.
Ngồi đâu và ngắm thế nào cho đỡ say
Chọn bên mạn hướng về hòn. Hỏi người lái sẽ chạy vòng theo chiều nào để ngồi sẵn phía nhìn ra hòn, khỏi phải đổi chỗ khi thuyền đang chạy.
Ngồi thấp, gần giữa. Khi thuyền chạy chậm vòng quanh hòn, sóng phản xạ từ chân đá làm thuyền lắc nhiều hơn khi chạy thẳng. Ngồi thấp, gần giữa thuyền đỡ lắc nhất.
Nhìn khối đá, không nhìn màn hình. Nhìn chăm vào điện thoại khi thuyền lắc là cách nhanh nhất để say. Ngắm bằng mắt trước, chụp sau.
Đề nghị dừng ngắn. Muốn ngắm kỹ thì nhờ người lái giảm ga, giữ thuyền ở khoảng cách an toàn một lúc, thay vì chạy vòng liên tục.
Đội mũ có dây, đeo kính râm. Mặt nước quanh hòn phản chiếu nắng mạnh, gió ngoài khơi thổi bay mũ dễ dàng.
Giữ chút gì trong bụng. Bụng rỗng hay quá no đều làm dễ say hơn. Ăn nhẹ trước khi lên thuyền, mang vài miếng bánh khô, uống nước từng ngụm.
Nói khi thấy khó chịu. Thấy chóng mặt, buồn nôn thì báo người lái ngay. Họ có thể cho thuyền chạy thẳng hướng một lúc, giảm lắc, hoặc rút ngắn vòng. Cố chịu tới khi nôn mới nói là quá muộn.
Chụp ảnh các hòn từ thuyền đang lắc
Ảnh chụp từ thuyền khó nét vì thuyền không đứng yên. Vài cách giúp: chụp lúc thuyền đã giảm ga, khuỷu tay tì vào người hoặc vào thanh vịn, chụp nhiều tấm liên tiếp rồi chọn tấm nét nhất. Giữ máy hay điện thoại bằng hai tay, dây đeo quàng cổ tay.
Đường chân trời dễ bị nghiêng khi thuyền lắc; bật lưới căn chỉnh trên máy và chỉnh lại sau. Ánh sáng sáng sớm làm khối đá có bóng, rõ khối; gần trưa nắng đổ thẳng, đá trông phẳng và nước chói.
Đưa một phần mũi thuyền hoặc mạn thuyền vào khung hình giúp người xem cảm được khoảng cách và quy mô. Một bàn tay đặt trên mạn, một chiếc mũ, cũng là chi tiết kể chuyện.
Kỹ thuật chụp ảnh biển đảo nói chung, bố cục với gành đá, bình minh, hoàng hôn, có danh mục riêng trên trang. Ở đây chỉ nhắc một điều: đừng đứng dậy, đừng ngồi lên mạn để lấy góc. Không tấm ảnh nào đáng để rơi xuống nước giữa chừng.
Hòn Hải và những hòn không phải điểm tham quan
Quanh Phú Quý có những hòn nằm xa hơn, ít người lui tới, có hòn gắn với ý nghĩa đặc biệt về chủ quyền vùng biển. Khách nên biết để không đặt ra yêu cầu không phù hợp.
- Hòn Hải nằm xa đảo chính, không có người ở, không phải điểm du lịch. Việc lui tới phụ thuộc thời tiết và quy định của lực lượng chức năng; không hướng dẫn khách ra đó và khách cũng không nên đề nghị người lái chở ra.
- Một số hòn chỉ là bãi đá lộ lúc nước ròng, chìm lúc nước lớn, rất nguy hiểm cho thuyền nhỏ chạy không quen.
- Vùng nước gần các khu vực quản lý riêng, khu vực liên quan đến quốc phòng: tôn trọng biển báo, phao báo và lời nhắc của người lái, của lực lượng chức năng.
- Những hòn đá xa thường nằm ngoài vùng nước khuất gió; quãng chạy dài hơn, sóng lớn hơn, không hợp thuyền nhỏ chở khách.
Nếu bạn quan tâm tới ý nghĩa lịch sử, chủ quyền của Hòn Hải, phuquy.org có bài riêng. Đọc để hiểu là đủ; không phải mọi địa danh có ý nghĩa đều là nơi khách nên tới tận nơi.
Chim biển, cá và người làm nghề quanh các hòn
Quanh các hòn đá nhỏ thường có chim biển đậu nghỉ, có lúc bay thành đàn khi thuyền tới gần. Giữ thuyền ở khoảng cách đủ để chim không phải bay lên; nếu thấy cả đàn bay vọt lên, thuyền đã tới quá gần. Đừng hú hét, đừng ném gì lên đá để chim bay cho đẹp ảnh.
Mặt nước quanh chân đá có khi thấy đàn cá nhỏ, mảng rạn nâu sẫm. Đây là chỗ cá rạn sinh sống và là ngư trường gần bờ của ngư dân. Không thả mồi, không câu khi chưa hỏi người lái; có chỗ là lưới, lồng của người khác đang đặt.
Khi gặp ghe đánh cá đang làm việc gần hòn, người lái thuyền khách sẽ chạy chậm, vòng xa. Khách nên giữ yên lặng, không gọi to, không đòi chạy lại gần chụp. Nếu ngư dân vẫy chào, chào lại là đủ. Họ đang kiếm sống, còn bạn đang đi chơi; nhường họ không chút thiệt thòi nào.
Ghép vòng ngắm các hòn vào một buổi sáng
Đi sớm, vòng ngắm trước. Nếu biển cho phép, chạy vòng ngắm các hòn ngay đầu buổi khi nước còn phẳng nhất, rồi mới sang Hòn Tranh tắm và nghỉ.
Hoặc vòng ngắm trên đường về. Có người lái chọn chạy vòng trên đường về khi gió còn nhẹ. Hỏi xem họ thấy hôm đó cách nào hợp.
Bỏ vòng ngắm khi gió lên. Phần vòng ngắm là phần đầu tiên nên bỏ khi biển chuyển. Đừng tiếc.
Không biến thành chuyến dài. Một vòng ngắn đã đủ thấy cảnh. Chạy dài ra xa thêm không làm cảnh đẹp hơn mà làm người dễ say và chuyến về dễ gặp gió.
Ghi lại để lần sau. Ghi tên các hòn người lái chỉ, chụp ảnh kèm hướng. Lần sau đi, bạn đã biết mình muốn xem gì.
Chừa sức cho Hòn Tranh. Nếu vòng ngắm làm vài người trong nhóm mệt, nghỉ một lúc trên bãi trước khi xuống nước. Người vừa hơi say thuyền mà xuống bơi ngay dễ bị chóng mặt thêm.
Giờ nào, ánh sáng nào ngắm các hòn đẹp
Màu của các hòn đá thay đổi nhiều theo ánh sáng, và đó là điều làm một vòng ngắm đáng giá. Buổi sáng sớm, nắng xiên từ phía đông làm mặt đá có bóng đổ, các lớp đá, khe nứt, gờ đá nổi rõ; màu đá bazan sẫm ánh lên chút nâu, mảng đá phong hoá đỏ hơn hẳn so với lúc trưa. Nước quanh chân đá lúc này cũng phẳng, phản chiếu khối đá.
Gần trưa, nắng chiếu thẳng xuống làm khối đá trông phẳng, màu nhạt đi, mặt nước chói. Đây là giờ nhìn rõ đáy nước nông nhất, nhưng không phải giờ đẹp nhất để ngắm hình khối các hòn. Nếu chỉ đi được vào giờ này, hãy ngắm phần nước quanh chân đá: màu xanh chuyển dần từ nhạt sang thẫm theo độ sâu.
Buổi chiều có ánh sáng ấm, nhưng gió thường đã mạnh hơn, và người lái có thể không chạy vòng. Những ngày hiếm hoi chiều lặng, các hòn nhìn từ phía tây lên màu rất đẹp; nhưng đó là phần thưởng của biển, không phải điều nên lên kế hoạch.
Ngày có mây mỏng cũng có cái hay: ánh sáng dịu, không bóng gắt, màu đá trung thực hơn, ảnh chụp ít bị cháy sáng. Không cần chờ một ngày trời xanh tuyệt đối mới ra ngắm.
Một gợi ý nhỏ: trước khi đi, đứng ở một điểm cao trên đảo chính nhìn ra biển để biết các hòn nằm về phía nào, hình dáng ra sao từ xa. Khi ra tới gần bằng thuyền, bạn sẽ nhận ra ngay và thấy rõ sự khác biệt giữa nhìn từ trên cao và nhìn ngang mặt nước, giữa một chấm đá nhỏ và một khối đá thật sự cao lớn sừng sững giữa biển.
Câu hỏi thường gặp
Có thể lên Hòn Đen hay Hòn Đỏ không?
Thông thường khách không lên các hòn đá này. Bờ dốc, sóng vỗ chân đá, thuyền khó cập, đá trơn và sắc. Người lái có kinh nghiệm thường chỉ chạy quanh cho khách ngắm. Nếu họ nói không cập được, đó là đánh giá an toàn, không nên nài.
Có chuyến riêng chỉ để ngắm các hòn nhỏ không?
Có thể thoả thuận với người lái thuyền, nhưng phổ biến hơn là ghép một vòng ngắn vào chuyến ra Hòn Tranh. Hỏi qua nơi lưu trú để được giới thiệu người lái quen việc chở khách, và nói rõ từ đầu là muốn ngắm từ thuyền, không lên bờ.
Vì sao không được ra Hòn Hải?
Hòn Hải nằm xa đảo chính, không có người ở, không phải điểm du lịch, việc lui tới phụ thuộc thời tiết và quy định của lực lượng chức năng. Thuyền nhỏ chở khách không phù hợp cho quãng biển xa như vậy. Ý nghĩa lịch sử của hòn có thể đọc trên phuquy.org.
Đi vòng ngắm các hòn có dễ say không?
Dễ hơn chạy thẳng, vì thuyền chạy chậm, xoay hướng, và sóng phản xạ từ chân đá làm thuyền lắc. Người dễ say nên ngồi thấp gần giữa thuyền, nhìn khối đá hay chân trời, không nhìn điện thoại, và có thể đề nghị bỏ phần vòng ngắm nếu thấy khó chịu.
Tên các hòn trên bản đồ điện tử có đúng không?
Không phải lúc nào cũng đúng. Có hòn mang nhiều tên dân gian, có nguồn ghi vị trí khác nhau. Hỏi người lái hay người địa phương chỉ tận mắt là chắc nhất. Khi kể lại cho người khác, ghi kèm hướng nhìn từ đảo chính để tránh nhầm hòn.