Phú Quý đủ nhỏ để đạp xe hay đi bộ những cung ngắn thay cho xe máy, nếu bạn chọn đúng giờ (sáng sớm, chiều muộn), đúng chiều gió (đi ngược gió lúc còn khoẻ, về xuôi gió), mang đủ nước, và không đặt mục tiêu đi hết đảo trong một buổi. Đây là cách chậm hơn nhưng nhìn thấy nhiều hơn: tường đá, vườn rau, người sửa lưới, những thứ xe máy lướt qua.
Không phải ai cũng muốn hay có thể lái xe máy: người không có giấy phép, người không quen xe, người muốn vận động, người muốn đi chậm. Với họ, xe đạp và đôi chân là lựa chọn thật, không phải lựa chọn phụ. Nhưng gió, nắng và một vài đoạn dốc làm việc đạp xe ở đảo khác đạp xe ở công viên thành phố.
Bài này về kỹ năng và cách lên kế hoạch cho người đi chậm. So sánh các phương tiện đi lại trên đảo đã có trên phuquy.org; ở đây đi sâu vào việc làm sao để một buổi đạp xe hay đi bộ trọn vẹn.
Hợp với ai, không hợp với ai
Đạp xe hợp với người khoẻ vừa phải, quen đạp xe, không ngại nắng gió, có thời gian ở đảo vài ngày để không phải đi nhanh. Gia đình có trẻ lớn biết đạp xe vững có thể có một buổi sáng đạp xe cùng nhau rất vui trên đoạn đường vắng gần chỗ ở.
Đi bộ hợp với hầu như ai cũng được, trên những cung thật ngắn: quanh khu chỗ ở, ra bến thuyền, ra chợ buổi sáng, dạo bờ kè buổi chiều. Đi bộ là cách tốt nhất để nhìn đời sống xóm biển: người phơi cá, trẻ con chơi, tiếng máy thuyền.
Không hợp: đạp xe giữa trưa nắng gắt, đạp xe ngược gió mùa mạnh trên đoạn trống, đi bộ đường dài trên đường vòng đảo không có bóng mát, người có bệnh tim mạch, hô hấp chưa hỏi bác sĩ về mức vận động phù hợp, trẻ nhỏ chưa đạp vững.
Không cần chọn một cách cho cả chuyến. Nhiều người đi xe máy hay xe ôm tới một điểm, rồi đi bộ hay đạp xe quanh đó, hoặc dùng xe đạp cho buổi sáng và xe ôm cho buổi tối.
Gió quyết định tất cả với người đạp xe
Ngược gió rất mệt. Trên đoạn trống ven biển, đạp ngược gió mùa mạnh có thể chậm như đi bộ và mệt gấp nhiều lần đạp xuôi gió.
Đi ngược gió lúc còn khoẻ. Bắt đầu buổi đạp bằng chiều ngược gió, để chặng về được gió đẩy khi bạn đã mỏi.
Chọn sườn khuất gió. Mùa gió đông bắc, sườn phía tây đảo thường dễ chịu hơn; mùa gió tây nam thì ngược lại. Hỏi chủ nhà gió hôm đó hướng nào.
Gió ngang đẩy xe đạp mạnh hơn xe máy. Xe đạp nhẹ, chạy chậm; gió ngang có thể đẩy lệch đáng kể. Giữ xe sát lề phải nhưng không ra tới mép cát.
Đi sớm. Buổi sáng gió thường dịu hơn trưa, nắng chưa gắt. Đây là khung giờ vàng cho người đạp xe.
Đổi kế hoạch khi gió quá mạnh. Có những ngày gió mùa thổi mạnh suốt từ sáng. Đạp xe hôm đó chỉ hợp với đoạn ngắn trong xóm khuất gió; quãng xa nên để ngày khác hoặc đi bộ.
Gợi ý kiểu cung đường theo thời gian có
Không nêu tên tuyến cụ thể vì tuỳ chỗ ở của bạn; đây là cách nghĩ về độ dài và nhịp. Tả các điểm trên đảo xem ở phuquy.org.
| Thời gian | Đạp xe | Đi bộ |
|---|---|---|
| Một giờ sáng sớm | Một đoạn ven biển gần chỗ ở, đi và về cùng đường | Ra bến thuyền xem thuyền về, ghé chợ |
| Nửa buổi sáng | Một phần đường vòng đảo theo sườn khuất gió, nghỉ ở quán nước | Dạo các ngõ xóm biển, ra bờ kè, ăn sáng chậm |
| Chiều muộn | Đoạn ngắn tới chỗ ngắm hoàng hôn, về trước khi tối | Bãi cát gần chỗ ở, bờ kè, quán cà phê ven biển |
| Cả ngày | Không khuyến khích đạp liên tục; chia sáng và chiều, nghỉ trưa | Không khuyến khích đi bộ đường vòng đảo dưới nắng |
Đảo nhỏ khiến người ta nghĩ đạp xe một vòng là chuyện nhẹ. Đường thì ngắn, nhưng nắng, gió và những lần dừng ngắm cảnh cộng lại làm một vòng trọn vẹn bằng xe đạp trở thành việc của cả ngày, với nghỉ trưa dài ở giữa.
Mang gì khi đạp xe, đi bộ
Người đi chậm ở ngoài nắng lâu hơn người đi xe máy, nên phần chuẩn bị nghiêng về nước và che nắng.
- Nước nhiều hơn bạn nghĩ; quán dọc đường có nhưng không đều, nhất là ở đoạn giữa đảo.
- Mũ: mũ bảo hiểm xe đạp nếu có, hoặc mũ rộng vành có dây khi đi bộ.
- Áo dài tay mỏng, kem chống nắng cho phần hở, kính râm.
- Giày đi bộ hoặc sandal quai hậu êm chân; dép tông không hợp cho quãng dài.
- Khăn nhỏ, chút đồ ăn nhẹ, tiền lẻ cho quán nước.
- Điện thoại sạc đầy, số chủ nhà để gọi nhờ đón khi mệt.
- Đèn nhỏ nếu có khả năng về muộn; đèn trước, đèn sau cho xe đạp nếu đạp lúc chạng vạng.
Gói tất cả vào một ba lô nhỏ ôm sát lưng hoặc giỏ xe đạp. Túi xách đeo lệch một bên vai làm người đạp mất cân bằng và mỏi nhanh. Người đi bộ thì để hai tay rảnh, nhất là khi định đi qua đoạn bờ đá hay lối mòn.
Chọn và kiểm xe đạp thuê
Xe đạp cho thuê trên đảo, nếu có, thường là xe phổ thông của nơi lưu trú hay cửa hàng nhỏ. Không cần xe đắt tiền, nhưng cần vừa người và chạy được. Ngồi lên, chân gần thẳng khi bàn đạp ở điểm thấp nhất; nhờ chỉnh yên nếu quá thấp, đạp yên thấp mỏi gối rất nhanh.
Bóp hai phanh: phải ăn chắc. Xe đạp để ngoài trời gần biển hay bị gỉ phanh, gỉ xích. Lắc bánh xem có lỏng không, nhìn lốp đủ hơi không. Xích khô kêu rít thì xin tra dầu.
Hỏi có giỏ, có khoá không. Giỏ trước tiện để chai nước, khoá giúp bạn yên tâm khi dừng xe đi bộ xuống bãi.
Xe đạp có số giúp nhiều khi đi ngược gió và lên dốc nhẹ. Nếu có lựa chọn, chọn xe có số và thử chuyển số vài lần trước khi đi.
Xe đạp điện nếu có cho thuê cũng là lựa chọn cho người muốn đi chậm mà đỡ mệt; nhưng hỏi kỹ pin đi được bao xa và chỗ sạc, đừng để pin cạn ở đoạn ngược gió xa chỗ ở.
Chia đường với xe máy, xe chở hàng
Đi sát lề phải, đi thẳng hàng. Không lạng lách, không đi giữa đường. Xe máy phía sau cần đoán được bạn sẽ đi đâu.
Nhóm đi hàng một. Không đạp hàng hai, hàng ba nói chuyện, nhất là ở khúc cua và đoạn hẹp có tường đá.
Ra hiệu bằng tay khi rẽ. Giơ tay chỉ hướng trước khi rẽ, nhìn lại sau lưng.
Nhường xe chở cá, chở đá lạnh. Xe chở hàng từ bến đi nhanh, nặng, khó dừng. Tấp vào lề để họ qua.
Áo sáng màu. Người đạp xe dễ bị khuất khỏi tầm mắt người lái xe máy, nhất là sáng sớm và chiều muộn.
Người đi bộ đi ngược chiều xe. Ở đoạn không có vỉa hè, đi sát mép trái, ngược chiều xe chạy, để thấy xe tới.
Dừng hẳn vào lề khi chụp ảnh. Dắt xe đạp ra khỏi lòng đường rồi mới lấy điện thoại; đứng giữa đường chụp cảnh là chắn lối cả xe máy lẫn xe chở hàng.
Khi nào dừng lại, gọi người đón
Đạp xe hay đi bộ dưới nắng gió có thể làm bạn mệt nhanh hơn dự tính. Những dấu hiệu nên dừng hẳn: chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, chuột rút, tim đập nhanh bất thường, khát dữ dội hay ngược lại, ngừng đổ mồ hôi giữa trời nắng. Vào chỗ râm, uống nước từng ngụm, nghỉ. Không đỡ thì gọi người đón và tìm cơ sở y tế.
Không có gì xấu hổ khi gọi chủ nhà nhờ xe đón cả người lẫn xe đạp về. Người đảo quen chuyện khách đạp xe ngược gió rồi "hết pin", và một cuộc gọi sớm tốt hơn nhiều so với cố đạp thêm một đoạn trong tình trạng say nắng.
Đặt ra trước một "điểm quay đầu": tới đây, dù còn sức hay không, cũng quay về. Cách này giúp bạn không đi quá xa khi đang hăng, rồi phải về trong lúc đã mệt và gió đã lên.
Đi bộ ở bờ đá, gành, bãi đá: những nguyên tắc an toàn khi xem sóng đã có trên phuquy.org. Người đi bộ dễ bị cuốn vào việc trèo ra mỏm đá xa hơn người đi xe; tự giới hạn mình ở chỗ khô, cao, xa mép sóng.
Đi bộ trong xóm biển: nhìn mà không làm phiền
Đi bộ cho phép bạn vào những con ngõ nhỏ mà xe máy hiếm khi rẽ vào: lối giữa những bức tường đá xếp, sân phơi cá, khoảng đất sửa lưới gần bến. Đây là phần đời sống thật của đảo, và cũng là không gian riêng của người ta. Đi chậm, nói nhỏ, chào hỏi khi gặp người, và hiểu rằng không phải lối nào cũng là lối công cộng.
Không bước vào sân nhà, không đi qua chỗ đang phơi cá, phơi mực trên giàn, không chạm vào lưới, ngư cụ. Muốn chụp ảnh người đang làm việc, hỏi trước; nhiều người vui vẻ đồng ý, có người không muốn, và cả hai đều nên được tôn trọng. Chuyện chụp ảnh người trong làng biển có bài riêng ở danh mục chụp ảnh của trang.
Giờ giấc cũng quan trọng. Sáng sớm là giờ thuyền về, người lớn bận rộn, lối đi gần bến đông xe chở cá; đứng xa mà xem. Trưa là giờ nghỉ của nhiều nhà; đi qua xóm lúc này nên nhẹ chân. Chiều muộn thường là lúc dễ chịu nhất để dạo xóm, người ta ngồi hóng mát trước hiên và sẵn lòng trò chuyện hơn.
Kết hợp xe đạp, đi bộ và xe ôm trong một ngày
Sáng: xe đạp. Tận dụng giờ mát và gió dịu để đạp một cung ngắn theo sườn khuất gió.
Trưa: nghỉ. Về chỗ ở hay ngồi quán, tránh nắng gắt nhất.
Chiều: đi bộ. Dạo xóm, bến thuyền, bờ kè gần chỗ ở khi nắng đã dịu.
Tối: xe ôm hoặc đi bộ. Đi ăn tối ở quán xa thì nhờ chủ nhà gọi người chở, về cũng vậy; không phải lo đường tối hay chuyện rượu bia.
Quãng xa: xe ôm một chiều. Muốn tới một điểm xa, đi xe ôm tới, đi bộ quanh đó, rồi hẹn người chở quay lại đón. Bạn được trải nghiệm đi chậm ở chỗ đáng đi chậm nhất mà không phải đạp ngược gió cả quãng dài.
Ngày gió lớn: đổi thứ tự. Nếu sáng gió đã mạnh, đổi sang đi bộ quanh xóm khuất gió buổi sáng, để xe đạp cho buổi chiều nếu gió dịu đi; không có ngày nào bắt buộc phải đạp.
Câu hỏi thường gặp
Trên đảo có chỗ cho thuê xe đạp không?
Một số nơi lưu trú và cửa hàng có xe đạp cho khách thuê hoặc mượn, nhưng không phổ biến như xe máy. Hỏi chủ nhà trước khi ra đảo. Nếu không có, đi bộ những cung ngắn và kết hợp xe ôm cho quãng dài vẫn là cách đi chậm khả thi.
Đạp xe một vòng đảo trong một buổi có nổi không?
Với người quen đạp, đường không dài, nhưng gió ngược, nắng và những đoạn dốc làm việc đạp một vòng liền mạch khá vất vả. Hợp lý hơn là chia làm hai buổi, mỗi buổi một nửa theo sườn khuất gió, nghỉ trưa ở giữa. Mang nhiều nước.
Đi bộ buổi tối trên đường đảo có an toàn không?
Trong khu dân cư có đèn thì thường ổn. Trên đoạn đường tối giữa các xóm, người đi bộ khó được xe máy nhìn thấy. Mặc áo sáng màu, cầm đèn, đi sát mép đường ngược chiều xe, và tránh những đoạn dài không có đèn.
Trẻ em có nên đạp xe trên đường đảo không?
Trẻ đã đạp vững, biết luật cơ bản có thể đạp những đoạn ngắn, vắng, gần chỗ ở, có người lớn đạp phía sau. Đội mũ bảo hiểm xe đạp vừa cỡ. Không cho trẻ đạp trên đoạn ven biển gió mạnh hay đường có xe chở hàng chạy nhiều.
Mang xe đạp riêng từ đất liền ra đảo có được không?
Có thể gửi theo tàu, nhưng cần hỏi hãng tàu về quy định hành lý cồng kềnh và chi phí. Với chuyến ngắn, thuê hoặc mượn tại đảo tiện hơn. Người ở dài ngày, thích đạp nhiều có thể cân nhắc mang xe quen; bảo dưỡng kỹ và rửa nước ngọt thường xuyên vì hơi muối.