Muốn chụp ảnh dưới nước bằng điện thoại ở vùng nước nông, hãy cho máy vào túi hoặc vỏ chống nước đã thử kín từ trước, đeo dây vào cổ tay, chụp vào khoảng giữa buổi sáng khi nắng chiếu sâu, ở độ sâu một vài mét, bấm bằng nút cứng thay vì màn hình cảm ứng, và chỉnh lại màu sau khi chụp vì nước biển nuốt màu đỏ.
Đừng dựa vào chuẩn chống nước in trên hộp. Chuẩn đó được thử trong nước ngọt, tĩnh, trong thời gian giới hạn; nước biển, sóng, cát và việc bấm nút liên tục là chuyện khác. Nhiều người mất điện thoại hoặc phải sửa máy sau đúng một buổi tắm biển vì tin vào dòng chữ trên hộp.
Bài này dành cho người tắm biển, lặn ống thở ở vùng nước nông gần bờ hay quanh đảo nhỏ. Kỹ năng lặn, chọn dịch vụ lặn và an toàn dưới nước thuộc chuyên mục lặn ngắm san hô của trang; đặc điểm rạn san hô quanh đảo xem thêm trên phuquy.org.
Chuẩn chống nước của điện thoại thật ra nói gì
Các con số như IP67 hay IP68 cho biết máy đã vượt qua bài thử ngâm nước trong điều kiện phòng thí nghiệm: nước ngọt, đứng yên, ở một độ sâu và thời gian nhà sản xuất công bố. Bài thử đó không mô phỏng nước mặn có muối ăn mòn, sóng đập tạo áp lực đột ngột, việc nhảy từ thuyền xuống nước, hay nước ấm ở vùng nhiệt đới làm gioăng cao su giãn ra.
Thêm nữa, khả năng chống nước giảm dần theo tuổi máy: máy rơi một lần, thay màn hình, thay pin ở ngoài, hay chỉ đơn giản là dùng vài năm, gioăng có thể không còn kín. Hầu hết chính sách bảo hành không nhận lỗi do vào nước, kể cả với máy quảng cáo chống nước.
Vì vậy, coi chống nước của máy là "lớp bảo vệ dự phòng khi lỡ rơi xuống nước", không phải giấy phép mang máy đi bơi. Với nước biển, luôn thêm một lớp túi hoặc vỏ bên ngoài.
Chọn túi hay vỏ chống nước
Có hai loại chính phổ biến trên thị trường. Không có loại hoàn hảo; chọn theo cách bạn định dùng.
| Tiêu chí | Túi mềm có khoá kéo hoặc khoá gập | Vỏ cứng ôm máy |
|---|---|---|
| Giá | Rẻ, dễ mua | Đắt hơn, phải đúng đời máy |
| Dùng màn hình cảm ứng | Kém, nhất là khi ướt | Kém dưới nước, thường có nút cơ hoặc dùng nút âm lượng |
| Chất lượng ảnh | Màng nhựa mềm dễ nhăn, làm mờ ảnh | Mặt kính phẳng, ảnh rõ hơn |
| Độ sâu hợp lý | Mặt nước và vài mét | Sâu hơn, tuỳ nhà sản xuất |
| Ảnh nửa trên nửa dưới | Khó | Làm được nếu có mặt kính đủ rộng |
| Rủi ro hay gặp | Khoá không kín, rách nếp gập | Gioăng lệch, cát kẹt vào rãnh gioăng |
Dù chọn loại nào, hãy thử từ ở nhà: cho một tờ giấy ăn khô vào túi thay cho điện thoại, đóng kín, ngâm trong chậu nước khoảng nửa giờ, bóp nhẹ vài lần. Giấy còn khô hoàn toàn mới tin được. Lặp lại phép thử với nước ngọt ngay hôm đầu trên đảo, vì túi có thể bị gập hỏng trong hành lý.
Luôn gắn dây đeo cổ tay hoặc dây đeo cổ, và nếu đi thuyền ra vùng nước sâu, gắn thêm một miếng phao nổi nhỏ. Điện thoại rơi xuống vùng nước sâu vài mét thì gần như không lấy lại được.
Ánh sáng dưới nước: vì sao ảnh hay bị xanh lét
Nước hấp thụ ánh sáng theo màu: màu đỏ mất trước tiên chỉ sau vài mét, rồi tới cam, vàng; màu xanh dương và xanh lục đi được sâu nhất. Đó là lý do một chú cá đỏ rực trên bờ trông nâu xỉn khi ở dưới nước, và ảnh dưới nước của điện thoại thường ám xanh. Càng xuống sâu, càng chụp xa vật, lớp nước giữa máy và vật càng dày, màu càng mất nhiều.
Hệ quả thực tế: ảnh đẹp nhất là ảnh chụp ở vùng nước nông, gần vật. Ở độ sâu một hai mét, nắng còn đủ màu, đáy cát phản chiếu sáng lên, san hô và cá còn giữ phần nào màu thật. Hãy tiến lại gần vật thể một cách nhẹ nhàng thay vì zoom; zoom trên điện thoại dưới nước chỉ làm ảnh mờ hơn.
Thời điểm tốt là khoảng giữa buổi sáng tới đầu giờ chiều, khi mặt trời đủ cao để nắng chiếu sâu xuống nước. Sáng sớm và chiều muộn, ánh sáng bị mặt nước phản xạ nhiều, dưới nước tối và nhiều hạt lơ lửng hiện rõ. Ngày biển êm, nước trong sau vài hôm lặng gió là ngày đáng mang máy xuống nước nhất; ngày sóng to, nước đục cát thì để máy trên bờ.
Thao tác dưới nước cho người mới
Dưới nước, màn hình cảm ứng gần như không dùng được, tay ướt và cơ thể dập dềnh. Chuẩn bị mọi thứ trên bờ, xuống nước chỉ còn việc bấm.
- Trên bờ, mở sẵn ứng dụng máy ảnh, chọn ống kính chính, tắt đèn flash, khoá màn hình không tự tắt quá nhanh.
- Kiểm tra nút âm lượng có bấm chụp được không; đa số máy cho dùng nút này để chụp.
- Bật chế độ chụp liên tục hoặc chuyển sang quay video; quay video rồi trích khung hình là cách dễ nhất khi mới tập.
- Xuống nước, thả nổi người, giữ máy bằng hai tay, khuỷu tay sát người để giảm rung.
- Tiến lại gần vật thể từ phía dưới hoặc ngang tầm, để nền là nước xanh thay vì đáy cát lộn xộn.
- Bấm nhiều tấm; dưới nước tỷ lệ ảnh hỏng cao, một loạt mười tấm có một tấm đẹp là bình thường.
- Lên bờ, lau khô mặt ngoài túi trước khi mở, mở ở chỗ khuất gió và cát.
Không mở túi khi đang đứng trong nước hay trên thuyền đang chòng chành. Một giọt nước biển rơi vào cổng sạc cũng đủ gây phiền phức.
Chụp gì ở vùng nước nông: vài gợi ý đề tài
Đáy cát và vân nắng. Ngày nắng, mặt nước gợn tạo thành những vân sáng nhảy múa trên đáy cát. Chụp hướng xuống, ở chỗ nước sâu ngang ngực, bạn có một bức ảnh trừu tượng đẹp mà không cần cá hay san hô.
Đàn cá nhỏ quanh tảng đá. Cá nhỏ thường tụ quanh các tảng đá và rạn gần bờ. Nổi yên một chỗ, để cá quen dần rồi mới giơ máy; chụp ngang tầm cá, nền là nước xanh, ảnh sẽ có chiều sâu.
Người đi cùng đang nổi trên mặt nước. Chụp từ dưới lên, người bạn đồng hành thành bóng đen trên nền mặt nước sáng, quanh là tia nắng xiên. Đây là kiểu ảnh dễ làm nhất mà hiệu quả cao.
Thuyền neo nhìn từ dưới nước. Đáy thuyền, dây neo và bóng thuyền trên đáy cát là đề tài lạ. Chỉ làm khi thuyền đã tắt máy, neo yên, và người lái đồng ý cho bạn bơi gần.
Chi tiết nhỏ ở vũng nước triều. Không cần xuống biển sâu: vũng nước triều lúc nước ròng có ốc, cua nhỏ, rong. Nhúng máy trong túi chống nước xuống vũng, chụp cận, rồi để mọi thứ lại đúng chỗ cũ, không nhặt mang đi.
Ảnh nửa trên nửa dưới mặt nước
Kiểu ảnh chia đôi khung hình, nửa trên là bờ, thuyền hay bầu trời, nửa dưới là đáy cát và cá, rất được ưa chuộng khi đi biển đảo. Muốn làm được, bạn cần một mặt kính phẳng rộng (vỏ cứng tốt hoặc máy ảnh có vỏ vòm chuyên dụng), nước thật lặng và nắng mạnh. Túi mềm thường không làm được vì màng nhựa nhăn tạo vệt méo đúng ở đường phân cách.
Cách làm: đứng hoặc nổi ở chỗ nước sâu ngang hông, hạ máy cho mặt nước cắt ngang giữa ống kính, giữ thật yên, chụp liên tục. Mặt kính dính giọt nước ở nửa trên sẽ làm nhoè; nhúng cả máy xuống nước rồi kéo lên ngay trước khi chụp, lớp nước mỏng trải đều thường đỡ hơn từng giọt lấm tấm.
Độ sáng hai nửa chênh nhau nhiều: trên mặt nước sáng hơn dưới nước. Chụp khi mặt trời cao, chọn đáy cát sáng màu, và chấp nhận một nửa sẽ hơi tối. Đây là kiểu ảnh đòi kiên nhẫn; nếu chỉ có một buổi tắm biển, đừng dồn hết thời gian vào nó.
Một biến thể dễ hơn là chụp thuyền hoặc bờ đá từ ngay sát mặt nước mà không nhúng máy: đặt máy trong vỏ kín gần như chạm mặt nước lặng, để lớp nước gợn chiếm phần dưới khung. Ảnh không thấy được đáy nhưng có cảm giác đang nổi giữa biển, và ít rủi ro hơn nhiều cho người mới tập.
Chụp mà không làm hại rạn và không làm hại mình
Không đứng, không bám lên san hô. Mải chụp, người ta dễ đặt chân hoặc tì tay lên san hô để giữ thăng bằng. San hô sống rất dễ gãy và cũng có thể làm bạn bị cắt da. Nếu cần nghỉ, nổi người hoặc tìm chỗ đáy cát trống.
Không đuổi theo cá. Giữ khoảng cách, bơi chậm, để cá quen với bạn. Đuổi theo chỉ làm cá bỏ đi và khuấy đục nước.
Áo phao hoặc phao bơi khi cầm máy. Một tay cầm máy là bạn mất một nửa khả năng bơi. Ở vùng nước sâu hơn tầm đứng, mặc áo phao hoặc mang phao nổi, nhất là khi không quen bơi biển.
Không chụp lúc đang lặn xuống sâu một mình. Lặn ống thở mà nín thở xuống sâu để chụp, rồi mải chụp, là tình huống nguy hiểm. Luôn có bạn đi cùng ở trên mặt nước theo dõi.
Mang máy chụp là thêm một thứ phải lo. Nếu bạn mới tập bơi biển hay lặn ống thở, hãy dành buổi đầu để quen nước, buổi sau mới mang máy theo.
Sau buổi chụp: rửa máy và chỉnh màu
Về tới chỗ ở, rửa túi hoặc vỏ chống nước bằng nước ngọt khi máy vẫn còn bên trong và túi vẫn đóng kín, để muối không lọt vào khi mở. Lau khô rồi mới lấy máy ra. Nếu máy lỡ dính nước biển, lau ngay bằng khăn ẩm nước ngọt, không cắm sạc khi cổng sạc còn ướt, để máy khô tự nhiên ở chỗ thoáng.
Ảnh dưới nước gần như luôn cần chỉnh màu. Trong ứng dụng sửa ảnh, kéo nhiệt màu về phía ấm hơn và kéo sắc thái về phía hồng một chút để bù lại màu đỏ bị nước nuốt; tăng độ tương phản nhẹ để bớt cảm giác mờ đục. Đừng kéo quá đà: nước biển vốn xanh, ảnh dưới nước trông "khô" màu như chụp trên cạn sẽ thiếu tự nhiên.
Ảnh có nhiều đốm trắng lơ lửng là do hạt cát và sinh vật nhỏ trong nước phản chiếu ánh sáng, nhất là khi bật đèn. Lần sau, tắt đèn flash, chụp ở chỗ nước trong hơn và đứng ở hướng có mặt trời sau lưng.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại chống nước có mang xuống biển trực tiếp được không?
Không nên. Chuẩn chống nước được thử trong nước ngọt, tĩnh; nước biển, sóng và cát làm giảm khả năng chống nước, và bảo hành thường không nhận lỗi do vào nước. Luôn dùng thêm túi hoặc vỏ chống nước, coi khả năng chống nước của máy chỉ là dự phòng.
Có nên thuê máy ảnh dưới nước thay vì dùng điện thoại?
Nếu đi lặn nhiều buổi, máy ảnh chuyên dụng chống nước hoặc máy quay hành động có vỏ chống nước sẽ yên tâm hơn và chụp tốt hơn điện thoại trong túi mềm. Khi thuê, kiểm tra gioăng, thử ngâm trước, và hỏi rõ trách nhiệm nếu máy vào nước.
Chụp dưới nước có cần bật đèn flash không?
Ở vùng nước nông có nắng thì không cần. Đèn flash của điện thoại yếu, chiếu qua lớp nước chỉ làm sáng các hạt lơ lửng trước ống kính, ảnh đầy đốm trắng. Ánh sáng mặt trời là nguồn sáng tốt nhất cho ảnh dưới nước kiểu du lịch.
Túi chống nước bị đọng hơi nước bên trong thì sao?
Hơi ẩm trong túi ngưng tụ khi xuống nước mát hơn không khí. Đóng túi ở chỗ khô, mát, có thể bỏ kèm một gói hút ẩm nhỏ. Nếu thấy giọt nước bên trong, lên bờ ngay kiểm tra, vì có thể túi đang rò.
Trẻ em có tự cầm điện thoại chụp dưới nước được không?
Trẻ đã bơi thạo, có áo phao và có người lớn bên cạnh thì có thể thử ở chỗ nước nông đứng được. Gắn dây đeo cổ tay thật chắc. Với trẻ chưa bơi thạo, người lớn chụp, trẻ tập trung vào việc chơi và giữ an toàn.
Ảnh dưới nước bị mờ dù máy không rung, vì sao?
Thường do nước đục, do đứng quá xa vật, do màng túi mềm nhăn hoặc dính bọt khí trước ống kính. Tiến lại gần, vuốt phẳng màng túi trước ống kính, và chụp ở vùng nước trong. Lấy nét cũng có thể bị sai vì máy không chạm được màn hình để chọn điểm nét.