Đỗ xe ở điểm ngắm cảnh trên đảo: chọn mặt đất cứng, bằng, khuất gió; dùng chân chống giữa nếu được, quay đầu xe hướng vào gió; không treo đồ trên tay lái; đỗ ngoài lòng đường và không chắn lối vào nhà, lối xuống bãi, lối đi của thuyền và xe chở hàng. Làm đúng thì quay lại thấy xe vẫn đứng yên, đồ vẫn còn, và không ai phải dắt xe bạn đi chỗ khác.
Ở Phú Quý, những chỗ đẹp nhất để dừng ngắm thường là chỗ khó đỗ xe nhất: bờ đá trống gió, sườn đồi, lối mòn ra gành, lề đường hẹp ven biển. Xe máy đỗ vội bằng chân chống bên, mặt đất cát mềm, gió ngang thổi mạnh: quay lại thấy xe nằm dưới đất, gương gãy, xăng rỉ, là chuyện có thật.
Bài này nói về những phút tưởng chừng không cần kỹ năng: dừng xe, đỗ xe, rời xe và quay lại. Các điểm ngắm cảnh cụ thể trên đảo bạn xem ở phuquy.org; ở đây chỉ bàn chiếc xe đứng ở đâu và đứng thế nào.
Chọn chỗ: đất cứng, bằng, khuất gió
Điều đầu tiên là mặt đất. Bê tông, đất nện chặt, đá phẳng là tốt. Cát mềm, đất mới đổ, bãi cỏ trên cát thì chân chống sẽ lún dần, nhất là khi nắng làm nóng nhựa đường hay khi có người ngồi lên xe. Xe đứng vững lúc bạn đi nhưng đổ khi bạn quay lại, vì chân chống đã lún thêm từng chút.
Thứ hai là độ nghiêng. Mặt đất dốc về phía chân chống bên là ổn; dốc về phía ngược lại thì xe dễ đổ qua bên kia. Nếu chỉ có mặt dốc, dùng chân chống giữa, hoặc quay xe sao cho đầu xe hướng lên dốc.
Thứ ba là gió. Ở bờ đá và đỉnh đồi, gió có thể mạnh tới mức quật đổ một chiếc xe tay ga đứng ngang hướng gió bằng chân chống bên. Tìm chỗ khuất: sau bức tường đá xếp, sau bụi cây, sau một chiếc xe khác, sát chân dốc phía khuất gió. Nếu không có chỗ khuất, quay đầu xe hướng vào gió để thân xe hứng gió ít nhất.
Thứ tư là nắng. Xe đỗ giữa nắng trưa một giờ, yên xe nóng tới mức ngồi lên rất khó chịu, tay lái cũng nóng. Đỗ ở bóng cây, bóng tường nếu có, hoặc mang theo một tấm khăn phủ yên.
Chân chống bên hay chân chống giữa
Chân chống giữa vững hơn. Xe đứng trên hai điểm tựa ở giữa và bánh, ít bị gió và độ nghiêng ảnh hưởng hơn. Ở chỗ trống gió, đỗ lâu, nên dùng chân chống giữa.
Cách dựng chân chống giữa. Tắt máy, đứng bên trái xe, tay trái cầm tay lái, tay phải nắm tay dắt hoặc khung sau, chân phải đạp mạnh vào cần chân chống và kéo xe lên phía sau. Dùng sức chân, không dùng sức lưng.
Chân chống bên nhanh hơn. Hợp khi dừng ngắn, mặt đất cứng, khuất gió, nghiêng về phía chân chống.
Mặt đất mềm. Đặt dưới chân chống một vật phẳng cứng như miếng gỗ, mảnh đá dẹt, nắp chai bẹp để tăng diện tích tì. Nhớ lấy lại khi đi.
Xe số. Sau khi tắt máy, vào số một để xe không lăn khi đỗ trên mặt hơi dốc.
Người không đủ sức dựng chân chống giữa. Nhờ người đi cùng, hoặc chọn chỗ khuất gió kỹ hơn để dùng chân chống bên.
Đỗ ở đâu thì không làm phiền ai
Những điểm ngắm cảnh trên đảo nằm giữa nơi người dân sống và làm việc. Một chiếc xe đỗ sai chỗ có thể làm cả xóm phải đi vòng.
- Không đỗ trong lòng đường, kể cả đường vắng. Xe khác chạy tới khúc cua không kịp thấy.
- Không đỗ chắn cổng nhà, lối vào sân, lối ra vườn.
- Không đỗ ở lối xuống bãi, lối kéo thuyền, chỗ ngư dân để thúng, lưới, chỗ xe chở cá quay đầu.
- Không đỗ trên ruộng, vườn rau, kể cả khi trông như đất trống.
- Ở điểm có bãi xe, có người trông, đỗ đúng chỗ và làm theo hướng dẫn. Bãi do người địa phương trông thường cũng là nơi hỏi được đường đi bộ ra chỗ ngắm cảnh an toàn nhất.
- Ở điểm có nhiều khách cùng lúc, đỗ sát xe khác theo hàng, đầu xe cùng một hướng, chừa lối để người đến sau dắt xe vào và ra mà không phải nhấc xe của bạn.
- Nhóm nhiều xe đỗ sát nhau thành một hàng gọn, không rải rác mỗi chiếc một nơi.
- Gần khu vực có biển báo hạn chế, khu liên quan đến quốc phòng, không đỗ xe, không dừng lâu; làm theo biển báo.
Nếu không chắc chỗ đó đỗ được không, hỏi người dân gần đó. Một câu hỏi thường nhận lại lời chỉ chỗ đỗ tốt hơn, có khi kèm lời mời uống nước.
Đồ đạc: cái gì cất cốp, cái gì mang theo
Không treo đồ trên tay lái hay móc xe khi rời xe. Túi treo vừa là "cánh buồm" làm xe dễ đổ trong gió, vừa dễ bị gió giật rơi, vừa là thứ dễ bị lấy. Đảo nhìn chung yên bình, nhưng điểm ngắm cảnh là chỗ người lạ qua lại; không nên tạo cơ hội.
Cốp xe tay ga là chỗ cất đồ tiện, nhưng cốp nằm ngay trên máy và dưới yên phơi nắng, rất nóng. Không để điện thoại, pin dự phòng, kem chống nắng, thuốc trong cốp lâu dưới nắng; nhiệt có thể làm hỏng pin và thuốc. Mang theo người những thứ này trong túi đeo.
Mũ bảo hiểm có thể móc vào khoá mũ dưới yên nếu xe có, hoặc mang theo. Mũ treo trên gương dễ bị gió làm rơi, lăn xuống đá. Mũ đặt úp trên yên ở chỗ gió là cách nhanh nhất để mất mũ.
Chìa khoá luôn rút ra và cất trong túi có khoá kéo. Mất chìa ở bờ đá, rơi vào khe đá, là rắc rối kéo dài cả buổi. Nếu đi nhóm, một người giữ chìa của tất cả xe là ý hay chỉ khi người đó cẩn thận và không định xuống nước.
Rời xe đi bộ ra bờ đá, gành: giữ an toàn cho mình
Từ chỗ đỗ xe ra tới chỗ ngắm cảnh thường phải đi bộ một đoạn trên đá, cỏ, cát. Đây là lúc nên đổi suy nghĩ từ "người lái xe" sang "người đi bộ trên địa hình ven biển". Giày dép phải bám, tay rảnh, đi chậm.
Đá bazan quanh đảo có chỗ sắc, có chỗ trơn rêu, có hốc nước. Không chạy, không nhảy từ mỏm này sang mỏm khác. Không đứng sát mép gành khi có sóng; sóng lớn bất chợt có thể trùm lên mỏm đá mà nhìn từ xa trông rất khô.
Phuquy.org đã có bài về xem sóng và chụp ảnh ở bờ đá một cách an toàn; ở đây chỉ nhắc rằng chiếc xe đỗ ở chỗ an toàn không có nghĩa bạn đang ở chỗ an toàn. Báo người đi cùng mình đi đâu, đi bao lâu. Nếu đi một mình, nhắn cho chủ nhà một tin ngắn là đang ở điểm nào; ở bờ đá vắng, đó là lưới an toàn duy nhất của bạn.
Khi quay lại xe, đi một vòng nhìn xe trước khi ngồi lên: lốp có bị đá nhọn ghim vào không, có ai dựng xe khác dựa vào không, chân chống có lún không.
Dắt xe ra và lên đường lại
Rời điểm đỗ cũng cần chút cẩn thận, nhất là khi điểm đỗ nằm ngay khúc cua hay lề đường hẹp.
- Đội mũ, cài quai trước khi ngồi lên xe.
- Kiểm gương, nhìn cả hai phía đường. Ở khúc cua khuất, nghe tiếng xe trước khi nhìn.
- Dắt xe ra mép đường ở chỗ nhìn được xa nhất, không nổ máy rồi lao thẳng từ bãi ra.
- Nếu điểm đỗ có cát hay sỏi, chạy chậm qua đoạn đó, xe đứng thẳng, chưa tăng ga mạnh.
- Bật xi nhan, nhập làn từ từ.
- Nếu đỗ ở đỉnh dốc, quay đầu xe khi còn ở chỗ bằng, tắt máy dắt nếu cần.
Những bước này nghe hiển nhiên, nhưng nhiều va quẹt nhỏ trên đường đảo xảy ra đúng lúc một chiếc xe từ lề đường bất ngờ nhập vào, người lái còn đang mải cất điện thoại. Cất xong mọi thứ, ngồi yên một nhịp, nhìn lại hai phía rồi mới đi; vài giây đó không làm chuyến đi chậm hơn chút nào.
Khi xe đã bị gió quật đổ
Dựng xe đúng cách. Tắt khoá nếu còn bật. Đứng quay lưng vào yên xe, hai tay nắm tay lái và khung sau, dùng sức chân đẩy người lùi để dựng xe lên. Không cúi lưng kéo xe lên bằng tay.
Kiểm xăng. Xe nằm lâu có thể rỉ xăng. Để xe đứng một lúc trước khi nổ máy, tránh xa lửa và thuốc lá.
Kiểm tay phanh, gương, đèn. Tay phanh có thể cong, gương có thể gãy, đèn xi nhan có thể vỡ. Bóp phanh thử trước khi chạy.
Chụp ảnh và báo người cho thuê. Hư hỏng do đổ xe khi đỗ là chuyện nên nói thẳng. Ảnh chụp lúc nhận xe giúp phân biệt vết mới và cũ.
Đổi chỗ đỗ cho lần sau. Xe đổ một lần ở chỗ đó nghĩa là chỗ đó không hợp, kể cả khi lần trước đỗ không sao.
Kiểm người trước. Nếu xe đổ đè lên chân ai, hay đổ vào người đang đứng gần, xem người trước rồi mới tới xe. Ống xả vừa tắt máy còn rất nóng, tránh chạm vào khi dựng xe.
Đỗ xe ban đêm ở chỗ lưu trú
Điểm đỗ quan trọng nhất trong ngày thật ra là chỗ đỗ qua đêm. Hỏi chủ nhà nơi để xe: trong sân có cổng, dưới mái che, hay ngoài ngõ. Đỗ trong sân có cổng là tốt nhất; nếu phải để ngoài, khoá cổ và dùng khoá phụ nếu người cho thuê đưa.
Đỗ sát tường, đầu xe hướng ra để sáng mai dắt ra dễ. Không đỗ chắn lối đi chung của nhà bên cạnh. Nếu chủ nhà có xe đi sớm, hỏi giờ để không đỗ chắn xe của họ.
Xe để ngoài trời gần biển qua đêm sẽ đọng sương muối. Sáng ra lau yên, lau gương, bóp thử phanh trước khi chạy. Những ngày ở dài, rửa xe bằng nước ngọt một lần là cách cảm ơn người cho thuê, nhưng hỏi trước vì nước ngọt trên đảo quý và có nơi muốn tự làm.
Trước khi rời đảo, nếu trả xe ở bến tàu sáng sớm, hỏi người cho thuê từ tối hôm trước nên để xe ở đâu, để chìa khoá cho ai. Một chiếc xe đỗ không đúng chỗ ở bến lúc đông người có thể chắn lối của xe chở hàng, và bạn sẽ không còn ở đó để dắt đi.
Câu hỏi thường gặp
Xe tay ga có chân chống giữa không?
Phần lớn xe tay ga phổ thông có cả chân chống bên và chân chống giữa. Một số mẫu chỉ có một loại. Khi nhận xe thuê, hỏi người cho thuê và thử dựng chân chống giữa một lần ở chỗ bằng để quen tay trước khi cần dùng ở chỗ gió.
Đỗ xe ở điểm ngắm cảnh có mất phí không?
Tuỳ nơi. Một số điểm có bãi giữ xe do người địa phương hoặc ban quản lý trông, có thể thu phí; nhiều điểm khác không có. Nếu có người trông, đỗ đúng chỗ họ chỉ và hỏi giờ họ trông tới mấy giờ, để không quay lại khi bãi đã vắng.
Có nên khoá cổ xe khi chỉ rời đi ít phút?
Nên rút chìa và khoá cổ, kể cả khi rời đi ít phút. Đó là thói quen tốt và không mất nhiều thời gian. Xe thuê mà mất thì phiền hơn nhiều so với vài giây khoá xe.
Để mũ bảo hiểm trên xe có sao không?
Có thể bị gió làm rơi, lăn xuống đá, hoặc bị người khác cầm nhầm. Nếu xe có móc khoá mũ dưới yên, dùng nó; nếu không, mang mũ theo hoặc cất trong cốp nếu vừa. Đừng treo mũ trên gương ở chỗ gió mạnh.
Đỗ xe ven đường để chụp ảnh nhanh có được không?
Chỉ khi lề đường đủ rộng để xe ra hẳn khỏi lòng đường, không ở khúc cua, đỉnh dốc hay chỗ khuất tầm nhìn. Người chụp cũng đứng ngoài lòng đường. Nếu không có chỗ như vậy, chạy thêm một đoạn tới chỗ rộng rồi đi bộ lại.