Với phụ nữ mang thai và gia đình có con dưới hai tuổi, câu hỏi đầu tiên không phải "đi đâu ở Phú Quý" mà là "có nên đi lúc này không". Đảo cách bờ một chuyến tàu nhiều giờ qua vùng biển hay có sóng, tàu có thể ngừng chạy khi biển động, và cơ sở y tế trên đảo không có đủ chuyên khoa như bệnh viện lớn. Nhiều gia đình vẫn đi và đi vui, nhưng đó là quyết định nên bàn với bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ nhi trước, rồi chọn thời điểm, chỗ ở và lịch trình theo hướng dẫn đó.
Bài này không khuyên đi hay không đi. Bài đưa ra các yếu tố để cân nhắc, các câu nên hỏi bác sĩ, và cách tổ chức chuyến đi nếu gia đình đã quyết định đi. Mọi thông tin y khoa ở đây là phổ thông, không thay cho tư vấn của người trực tiếp theo dõi thai kỳ hay sức khoẻ của bé.
Chuyện chọn điểm đến hợp với trẻ lớn hơn đã có ở bài "Đi Phú Quý cùng trẻ nhỏ" trên phuquy.org; ở đây tập trung vào hai nhóm cần thận trọng nhất.
Những yếu tố khiến chuyến đi đảo khác chuyến đi phố biển
Một là chuyến tàu. Ngồi tàu nhiều giờ, qua vùng biển có sóng, say sóng và nôn có thể xảy ra ngay cả với người không hay say xe. Với người đang mang thai vốn đã có lúc buồn nôn, chuyến tàu có thể là phần khó nhất của cả chuyến. Với trẻ nhỏ, ngồi yên nhiều giờ trong khoang đông người cũng là thử thách.
Hai là khả năng kẹt đảo. Khi biển động, tàu có thể ngừng chạy vài ngày. Người mang thai gần ngày dự sinh, hoặc gia đình có lịch tiêm chủng, lịch khám định kỳ của bé cần tính đến khả năng về trễ. Tàu tạm dừng khi nào và xoay xở ra sao, xem thêm trên phuquy.org.
Ba là y tế. Đảo có cơ sở y tế xử lý được nhiều tình huống thông thường và cấp cứu ban đầu, nhưng những ca cần chuyên khoa sâu về sản khoa hay nhi khoa có thể phải chuyển vào đất liền, và việc chuyển phụ thuộc thời tiết. Đây là lý do cốt lõi để hỏi bác sĩ trước khi đi.
Bốn là môi trường: nắng gắt, gió, nước ngọt phải dùng tiết kiệm, đồ ăn chủ yếu là hải sản. Mỗi thứ đều xử lý được, nhưng cần chuẩn bị trước hơn so với một chuyến nghỉ ở thành phố biển trên đất liền.
Nếu đang mang thai: những câu nên hỏi bác sĩ sản khoa
Hãy nói rõ với bác sĩ đây là chuyến đi ra đảo xa bờ bằng tàu biển, có thể kẹt lại vài ngày, chứ không chỉ "đi biển chơi". Thông tin đó làm câu trả lời khác đi.
- Ở giai đoạn thai kỳ hiện tại, đi tàu biển nhiều giờ có phù hợp không? Giai đoạn nào trong thai kỳ thường thuận lợi hơn cho chuyến đi xa?
- Thai kỳ của bạn có yếu tố nguy cơ nào khiến nên tránh nơi xa bệnh viện chuyên khoa không?
- Nếu say sóng, có thuốc hay cách nào an toàn cho bà bầu không? Không tự dùng thuốc chống say tàu xe khi chưa hỏi.
- Dấu hiệu nào là báo động phải đi khám ngay khi đang ở đảo?
- Có cần mang theo sổ khám thai, kết quả siêu âm, xét nghiệm gần nhất không?
- Tắm biển, đi thuyền nhỏ, ngồi xe máy trên đường đảo có nên tránh không?
Nhiều người ngại hỏi vì sợ bác sĩ cấm. Nhưng nếu bác sĩ nói "được, nhưng cần chú ý mấy điều", bạn đi với tâm thế thoải mái hơn nhiều; còn nếu bác sĩ khuyên dời chuyến, bạn tránh được một rủi ro mà bạn không thể tự đánh giá.
Luôn mang sổ khám thai hoặc ảnh chụp các kết quả gần nhất. Nếu phải đi khám trên đảo, đây là thông tin quý nhất cho bác sĩ không theo dõi bạn từ đầu.
Nếu có con dưới hai tuổi: chuẩn bị theo từng nhu cầu
Trẻ dưới hai tuổi chưa nói được mình khó chịu ở đâu, mất nước nhanh và nhạy cảm với nắng. Bảng dưới gợi ý các nhóm việc; câu hỏi y khoa cụ thể thì hỏi bác sĩ nhi.
| Nhu cầu | Chuẩn bị | Lưu ý trên đảo |
|---|---|---|
| Ăn | Sữa đúng loại bé đang dùng, dư vài ngày; dụng cụ pha, tiệt trùng gọn nhẹ | Nước để pha sữa: dùng nước đóng chai hoặc nước đun sôi để nguội; hỏi chỗ ở về nước sôi |
| Ngủ | Đồ quen thuộc của bé, màn chống muỗi, quạt nhỏ dùng pin | Phòng nóng khi mất điện; chọn chỗ ở có điện dự phòng nếu được |
| Vệ sinh | Tã dư, khăn ướt, kem chống hăm, túi đựng tã bẩn | Mang túi kín đựng tã bẩn; hỏi chỗ ở cách bỏ rác đúng |
| Nắng | Nón vành rộng, quần áo dài tay mỏng, ô che | Hỏi bác sĩ về việc dùng kem chống nắng cho trẻ nhỏ; ưu tiên bóng râm và quần áo |
| Sức khoẻ | Sổ tiêm chủng, nhiệt kế, thuốc hạ sốt và oresol theo hướng dẫn bác sĩ nhi | Lưu vị trí cơ sở y tế; biết dấu hiệu cần đi khám ngay |
| Di chuyển | Địu em bé, áo phao trẻ em đúng cỡ nếu đi thuyền | Không để bé ngồi xe máy không an toàn; hỏi chỗ ở phương tiện phù hợp |
Áo phao cho trẻ dưới hai tuổi thường khó thuê đúng cỡ trên đảo. Nếu kế hoạch có đi thuyền, gia đình nên tự mang áo phao phù hợp cân nặng của bé, hoặc cân nhắc không cho bé đi thuyền nhỏ.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
Với người mang thai. Ra máu âm đạo, đau bụng nhiều hoặc co thắt đều, ra nước âm đạo, thai máy giảm rõ ở thai lớn, đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ, phù mặt tay đột ngột, sốt, nôn nhiều không ăn uống được. Gặp những dấu hiệu này, đi ngay tới cơ sở y tế hoặc gọi 115, không chờ xem có đỡ không.
Với trẻ dưới hai tuổi. Sốt ở trẻ rất nhỏ, li bì khó đánh thức, bỏ bú, nôn mọi thứ, tiêu chảy nhiều lần, khóc thét không dỗ được, thở nhanh hoặc rút lõm ngực, co giật, thóp phồng hoặc lõm, ít tã ướt. Trẻ càng nhỏ, ngưỡng đi khám càng phải thấp.
Sau tai nạn nhỏ. Trẻ ngã đập đầu rồi nôn, lừ đừ, khóc khác thường; bà bầu ngã, va đập vào bụng — kể cả khi thấy ổn — nên được kiểm tra.
Khi không chắc. Với hai nhóm này, đi khám rồi được bảo "không sao" luôn tốt hơn ở nhà chờ. Ban đêm cũng vậy: hỏi chủ chỗ ở đường tới cơ sở y tế và nhờ họ hỗ trợ.
Ngày đi và ngày về: chuyến tàu với bà bầu và em bé
Chuyến tàu là đoạn đường cả nhà ít kiểm soát được nhất, nên chuẩn bị kỹ phần này đáng công nhất. Chọn chuyến vào ngày dự báo biển êm, đến cảng sớm để không phải vội, ăn nhẹ trước khi lên tàu, không để bụng đói cũng không ăn quá no. Cách chọn chỗ ngồi, ăn uống trước giờ tàu để giảm say sóng được viết kỹ trong bài "Say sóng khi đi tàu ra Phú Quý" trên phuquy.org.
Với bà bầu, chỗ ngồi gần lối đi giúp ra vào nhà vệ sinh dễ hơn, vì nhu cầu đi vệ sinh nhiều hơn bình thường. Mang theo túi nôn, khăn ướt, chai nước, một bộ quần áo thay, gối kê lưng nhỏ. Khi tàu đang chạy trên sóng, hạn chế đứng dậy đi lại; nếu phải đi, bám tay vịn và có người đỡ.
Với em bé, bế bé trong lòng hoặc trong địu, giữ bé tránh xa cửa, tránh khu vực ngoài boong. Cho bé bú hoặc ăn nhẹ theo nếp, mang đồ chơi quen, chăn mỏng vì khoang có điều hoà có thể lạnh. Nếu bé nôn, lau sạch, cho uống từng ít một theo hướng dẫn của bác sĩ nhi, theo dõi dấu hiệu mất nước sau chuyến tàu.
Ngày về cũng cần dư thời gian: dọn đồ từ tối hôm trước, không xếp hoạt động gì vào sáng hôm lên tàu, giữ một túi nhỏ có đủ đồ cho bé và cho bà bầu ngay bên người chứ không nằm trong hành lý gửi.
Nếu đã quyết định đi: tổ chức chuyến đi nhẹ nhàng
Chọn mùa biển êm, ngày thường thay vì dịp lễ đông người; theo dõi thông tin thời tiết biển và tàu chạy trước khi khởi hành. Chuẩn bị tâm lý và tài chính cho khả năng ở lại thêm vài ngày; chọn chỗ ở cho phép gia hạn linh hoạt. Đặt vé tàu sao cho có chỗ ngồi phù hợp, hỏi hãng tàu về chính sách cho bà bầu và trẻ em.
Ở trên đảo, chọn chỗ ở gần khu trung tâm, gần cơ sở y tế, có phòng mát, có tủ lạnh. Lịch chơi một điểm mỗi buổi, sáng sớm và chiều muộn, trưa nghỉ trong phòng. Bà bầu và trẻ nhỏ không nên phơi nắng lâu; những bãi tắm có bóng cây, có chỗ ngồi là lựa chọn tốt.
Ăn uống: hải sản tươi nấu chín kỹ; tránh đồ sống, đồ tái, gỏi sống với người mang thai theo lời khuyên chung về an toàn thực phẩm thai kỳ. Với trẻ đang ăn dặm, giới thiệu món mới từ từ, không thử nhiều loại hải sản lạ trong một chuyến đi xa nhà. Bài "Ăn hải sản an toàn ở Phú Quý" trên phuquy.org có nói về dị ứng và ngộ độc.
Người đi cùng là chỗ dựa lớn nhất. Một người chuyên lo cho bà bầu hoặc bé, một người lo hành lý và di chuyển; đi đông thì càng nên chia việc rõ. Chuyến đi vui khi người cần chăm sóc nhất không phải tự lo mọi thứ.
Khi nào nên dời chuyến đi
Có những tình huống mà dời chuyến là lựa chọn khôn ngoan: bác sĩ khuyên không nên đi; thai kỳ có nguy cơ cao hoặc đã gần ngày dự sinh; trẻ đang ốm, vừa ốm dậy, sắp đến lịch tiêm quan trọng; dự báo thời tiết xấu trong những ngày dự kiến đi. Đặt phòng, đặt vé nên chọn loại có thể đổi để không tiếc mà cố đi.
Cũng có một lựa chọn trung gian: đi các thành phố biển trên đất liền trong giai đoạn này, để Phú Quý cho lúc con lớn hơn, khi bé đã chạy chơi được trên cát, đã mặc được áo phao vừa cỡ, đã thích thú nhìn cá dưới làn nước. Nhiều gia đình nói chuyến ra đảo đáng nhớ nhất là khi con đã đủ lớn để nhớ.
Quyết định đi hay dời là của gia đình, sau khi đã nghe bác sĩ. Bài viết này chỉ mong bạn quyết định với đủ thông tin, không phải vì ngại hỏi hay vì đã lỡ đặt phòng.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu ba tháng đầu có nên đi tàu ra Phú Quý không?
Ba tháng đầu nhiều người hay buồn nôn, mệt, và đây là giai đoạn cần theo dõi kỹ. Quyết định đi hay không phụ thuộc tình trạng thai kỳ cụ thể; hãy hỏi bác sĩ sản khoa, nói rõ đây là chuyến tàu biển nhiều giờ ra đảo xa bờ.
Bà bầu có được uống thuốc chống say sóng không?
Không tự dùng. Một số thuốc chống say tàu xe không phù hợp cho thai kỳ hoặc cần thận trọng. Hãy hỏi bác sĩ sản khoa trước chuyến đi về thuốc và các cách giảm say sóng không dùng thuốc như chọn chỗ ngồi, ăn nhẹ.
Em bé mấy tháng thì đi đảo được?
Không có mốc tuổi chung cho mọi bé; còn tuỳ sức khoẻ, lịch tiêm chủng và thời tiết. Hỏi bác sĩ nhi trước khi đi, nói rõ về chuyến tàu nhiều giờ và khả năng kẹt đảo vài ngày.
Pha sữa cho bé ở đảo dùng nước gì?
Dùng nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi để nguội theo hướng dẫn pha của loại sữa bé dùng. Hỏi chỗ ở về việc đun nước sôi, và mang dụng cụ tiệt trùng gọn nhẹ nếu bé còn nhỏ.
Có thuê được áo phao cho trẻ nhỏ ở Phú Quý không?
Áo phao cho trẻ dưới hai tuổi đúng cỡ thường khó thuê. Nếu định cho bé đi thuyền, nên tự mang áo phao phù hợp cân nặng của bé hoặc cân nhắc để bé ở lại trên bờ cùng một người lớn.
Mang thai có nên tắm biển ở Phú Quý không?
Nhiều người vẫn ngâm mình ở vùng nước êm, nông nhưng cần hỏi bác sĩ theo tình trạng thai kỳ. Tránh ngày sóng lớn, tránh bãi đá trơn, không bơi xa, không ở dưới nước quá lâu và luôn có người đi kèm.