Xe thuê gặp sự cố giữa đường đảo: dừng ngay ở chỗ an toàn ngoài lòng đường, xác định là thủng lốp, chết máy hay hết xăng, rồi gọi người cho thuê trước khi tự mang đi sửa. Phần lớn người cho thuê sẽ tới đổi xe hay hướng dẫn chỗ sửa; tự ý sửa rồi đòi tính tiền thường gây tranh cãi.
Đảo nhỏ nên bạn không bao giờ ở quá xa chỗ có người. Nhưng nắng gắt, đoạn đường vắng, điện thoại yếu sóng có thể biến một chiếc lốp xẹp thành một buổi chiều mệt mỏi. Đường đảo có đá vụn, vỏ ốc vỡ, đinh từ công trình; xe thuê chịu gió muối và chạy nhiều người lái; sự cố nhỏ không hiếm.
Phuquy.org đã nhắc chuyện cây xăng, tiệm sửa xe trên đảo ở mức tổng quát. Bài này đi từng tình huống cụ thể, với những gì bạn làm được mà không cần là thợ, và những gì không nên tự làm.
Nhận ra thủng lốp sớm
Tay lái nặng, xe lệch. Lốp trước xẹp làm tay lái nặng, xe kéo về một bên, vào cua có cảm giác "trôi".
Đuôi xe lắc, xóc lạ. Lốp sau xẹp làm đuôi xe lắc qua lại, xóc dội lên khi qua mấp mô.
Tiếng lạ. Tiếng lạch cạch đều theo vòng bánh có thể là đinh, đá ghim vào lốp.
Nhìn khi dừng. Mỗi lần dừng nghỉ, liếc qua hai lốp: lốp bẹt hơn bình thường là dấu hiệu sớm.
Đừng đợi tới khi xẹp hẳn. Lốp còn hơi thì chạy chậm thêm một quãng ngắn tới chỗ an toàn được; xẹp hẳn mà vẫn chạy dễ làm hỏng vành, lốp và mất lái.
Ấn thử bằng tay. Khi dừng, ấn ngón cái vào hông lốp và so với lốp kia. Lốp mềm lún hẳn trong khi lốp kia cứng là dấu hiệu rõ, kể cả khi nhìn bằng mắt chưa thấy bẹt.
Để ý sau khi qua công trình. Vừa chạy qua đoạn có đá dăm, sắt vụn, gạch vỡ thì vài phút sau để ý cảm giác lái kỹ hơn; đinh nhỏ thường làm lốp xẹp từ từ.
Thủng lốp: từng bước
Không cần biết vá lốp. Việc của bạn là dừng an toàn, không làm hỏng xe thêm, và báo đúng người.
- Khi thấy dấu hiệu, nhả ga từ từ, không phanh gấp, nhất là khi lốp trước xẹp.
- Tấp vào lề, ra hẳn khỏi lòng đường, ở chỗ nhìn thấy được từ xa, không ở khúc cua hay đỉnh dốc.
- Tắt máy, kiểm xem lốp nào xẹp, có thấy đinh hay vật nhọn không. Không rút đinh ra nếu đang cắm; nhiều khi chính cái đinh đang bịt lỗ thủng.
- Gọi người cho thuê, nói rõ vị trí (gần mốc nào, quán nào), lốp nào xẹp. Hỏi họ muốn bạn làm gì: chờ họ tới, hay dắt tới tiệm gần nhất.
- Nếu được bảo dắt tới tiệm, dắt bộ, không chạy. Hỏi người dân tiệm sửa xe gần nhất; tiệm sửa xe có ở các khu dân cư.
- Ở tiệm, gọi lại cho người cho thuê để họ nói chuyện với thợ về cách sửa và tính tiền, nếu họ muốn.
- Giữ hoá đơn hoặc chụp ảnh nếu bạn trả tiền sửa, để thanh toán lại theo thoả thuận.
Nếu đoạn đường quá vắng và xa tiệm, chờ người cho thuê tới đổi xe thường nhanh hơn dắt bộ dưới nắng. Tìm chỗ râm, uống nước, chờ.
Lốp có săm và lốp không săm: khác nhau thế nào khi thủng
Xe máy có hai kiểu lốp phổ biến. Lốp có săm là lốp có một ruột cao su bên trong; khi thủng, hơi thường thoát nhanh, xe xẹp trong thời gian ngắn. Lốp không săm không có ruột, lốp ôm kín vào vành; khi đinh nhỏ đâm vào, hơi thường thoát chậm, có khi xe vẫn chạy được một quãng trước khi xẹp hẳn.
Biết loại lốp giúp bạn ước lượng còn chạy chậm được bao xa tới chỗ an toàn. Hỏi người cho thuê ngay khi nhận xe, như đã nhắc ở bài kiểm xe thuê.
Lốp không săm bị đinh nhỏ thường được vá bằng cách nhét keo vá từ bên ngoài, nhanh. Lốp có săm thì thợ phải tháo bánh, vá hoặc thay săm. Đây là việc của thợ; bạn chỉ cần biết để không ngạc nhiên về thời gian chờ.
Có loại bình xịt vá lốp khẩn cấp bán ở cửa hàng phụ tùng; với xe thuê, hỏi người cho thuê trước khi dùng vì có thợ không thích làm việc với lốp đã xịt keo.
Chết máy giữa đường: kiểm những thứ đơn giản trước
Xe đang chạy bỗng tắt máy, hoặc đỗ nghỉ xong không nổ lại. Trước khi gọi người cho thuê, kiểm vài thứ đơn giản mà người lái nào cũng làm được. Có còn xăng không: nhìn đồng hồ xăng, mở nắp bình lắc nhẹ xe nghe tiếng xăng. Công tắc tắt máy khẩn cấp ở tay lái phải (nhiều xe có) có bị gạt nhầm không. Chân chống bên có đang hạ không: nhiều xe có cơ chế tự ngắt máy khi chân chống bên còn hạ.
Xe tay ga đời mới thường yêu cầu bóp phanh khi bấm đề; quên bóp phanh là xe không đề. Xe dùng chìa thông minh có thể không nhận chìa khi pin chìa yếu.
Nếu đề kêu "tạch tạch" yếu hay không kêu gì, có thể ắc quy yếu. Xe có cần đạp nổ thì thử đạp, dựng chân chống giữa trước khi đạp. Xe số có thể thử đẩy nổ ở đoạn bằng nếu bạn biết cách và có người giúp; không thử trên dốc hay giữa đường đông.
Nếu đề vẫn quay mà máy không nổ, hoặc máy nổ rồi tắt, có mùi xăng nồng, khói lạ, tiếng kêu kim loại: không cố đề tiếp nhiều lần. Gọi người cho thuê.
Xe thuê là tài sản của người khác. Không tự mở máy, tháo bugi, rút dây điện. Kiểm những thứ ở trên là đủ phần của bạn.
Hết xăng: tránh được gần như hoàn toàn
Hết xăng là sự cố dễ tránh nhất nhưng vẫn hay gặp, vì đồng hồ xăng xe cũ không đáng tin và vì người ta nghĩ "đảo nhỏ, chạy bao nhiêu đâu".
- Đổ đầy ngay buổi đầu nhận xe nếu xe giao với ít xăng, rồi theo dõi đồng hồ.
- Hỏi người cho thuê: kim chỉ mức này thì còn đi được chừng nào với chiếc xe này.
- Biết vị trí cây xăng gần chỗ ở và giờ mở cửa; đừng để tới tối mới tìm.
- Trước một vòng đảo hay một buổi đi xa, đổ thêm cho chắc.
- Nếu đã hết giữa đường: dắt xe vào lề, hỏi người dân cây xăng gần nhất hay chỗ bán xăng lẻ, gọi người cho thuê nếu xa.
- Xăng lẻ trong chai chỉ đổ vừa đủ tới cây xăng; xăng không rõ nguồn có thể làm xe khó chịu.
Xăng dầu ra đảo bằng tàu, nên những đợt biển động dài có thể làm việc cung ứng chậm. Không phải lý do để lo, chỉ là lý do để không chạy tới vạch đỏ.
Những sự cố khác hay gặp và cách phản ứng
Phanh kém dần sau một con dốc dài: dừng ở chỗ bằng, để phanh nguội. Nếu vẫn kém, không chạy tiếp, gọi người cho thuê. Phanh là thứ không tự sửa và không "chạy tạm".
Đèn không sáng khi trời sắp tối: quay về chỗ ở ngay khi còn sáng, hoặc gọi người cho thuê đổi xe. Không chạy đêm không đèn trên đường đảo.
Xích tuột (xe số): dừng ngay. Xích tuột có thể kẹt bánh sau. Đừng tự lắp lại nếu không biết, tay dễ bị kẹp. Dắt tới tiệm hay chờ người cho thuê.
Gương gãy, tay phanh cong sau khi xe đổ: chạy chậm tới chỗ sửa, báo người cho thuê; tay phanh cong có thể vẫn bóp được nhưng nên kiểm kỹ.
Xe ngập nước khi chạy qua chỗ trũng sau mưa: không cố đề nếu máy đã tắt giữa nước; dắt ra chỗ khô, gọi người cho thuê.
Chuẩn bị để ít gặp sự cố
Kiểm xe khi nhận và mỗi sáng. Năm phút kiểm phanh, lốp, đèn, xăng phát hiện phần lớn vấn đề trước khi lên đường.
Lưu số người cho thuê ở hai máy. Điện thoại hết pin đúng lúc xe hỏng là chuyện xảy ra.
Mang nước, mũ, kem chống nắng. Phần khó chịu nhất của một chiếc lốp xẹp là chờ dưới nắng. Đủ nước thì chờ không sao.
Tránh chạy qua đá vụn, công trình. Đinh, sắt vụn, đá nhọn quanh công trình xây dựng là nguyên nhân thủng lốp phổ biến.
Đừng chạy xe xuống bãi cát, lối mòn đá. Xe máy phổ thông không làm cho những chỗ đó, và lốp chịu thiệt đầu tiên.
Không chở quá nặng. Hai người lớn kèm túi đồ nặng trên một xe nhỏ làm lốp non hơn, giảm xóc chạm đáy, dễ thủng khi qua ổ gà. Chia đồ sang xe khác hoặc để lại chỗ ở.
Đi chậm qua ổ gà, gờ bê tông. Va mạnh vào mép ổ gà là cách lốp có săm bị cắt săm dù không có đinh nào.
Gọi người cho thuê: nói gì để họ tới nhanh
Người cho thuê xử lý được nhanh hay không phụ thuộc nhiều vào cuộc gọi đầu tiên của bạn. Nói đủ mấy ý dưới đây trong một lần.
- Bạn là ai, thuê xe nào (màu xe, biển số nếu nhớ, hoặc thuê từ hôm nào).
- Đang ở đâu: gần mốc gì dễ nhận ra như quán, trường học, trụ điện gió, bến thuyền, ngã ba nào; gửi thêm vị trí trên điện thoại nếu được.
- Chuyện gì xảy ra: lốp trước hay lốp sau xẹp, máy tắt khi đang chạy hay không nổ lại sau khi đỗ, có mùi hay tiếng lạ không.
- Bạn đã làm gì: đã dắt vào lề, đã kiểm xăng, chân chống, công tắc tắt máy.
- Người có ổn không: có ai bị ngã, bị thương không.
- Bạn muốn gì: chờ họ tới, hay dắt tới tiệm gần nhất theo hướng dẫn.
Nếu không gọi được, nhắn tin với đủ những ý trên, rồi gọi lại sau ít phút. Nếu vẫn không liên lạc được, gọi chủ nhà nơi lưu trú; người trên đảo thường quen nhau và tìm được người cho thuê nhanh hơn bạn.
Chờ dưới nắng: giữ sức trong lúc chờ
Phần mệt nhất của một sự cố xe giữa đường đảo không phải chiếc xe mà là đứng chờ dưới nắng. Việc đầu tiên sau khi gọi điện là tìm bóng râm: hiên nhà dân (xin phép), quán nước, gốc cây lớn. Dắt xe theo nếu chỗ râm ở gần; nếu xa, khoá xe ở lề an toàn rồi đi.
Uống nước từng ngụm, che đầu, ngồi xuống. Nếu đi cùng trẻ em hay người lớn tuổi, ưu tiên chỗ râm và nước cho họ trước. Đừng dắt bộ xe một quãng dài dưới nắng trưa chỉ để "đỡ phí thời gian chờ"; một người say nắng là sự cố lớn hơn nhiều so với một chiếc lốp xẹp.
Nếu chờ lâu, báo lại người cho thuê vị trí mới của bạn nếu đã dời đi chỗ râm. Người đảo nhìn chung rất sẵn lòng giúp người gặp nạn giữa đường; một ly nước, một chỗ ngồi nhờ là chuyện bình thường. Cảm ơn họ, và nếu ngồi nhờ quán thì gọi một món.
Câu hỏi thường gặp
Tự mang xe đi vá lốp rồi đòi người cho thuê trả tiền có được không?
Tốt nhất gọi người cho thuê trước khi sửa. Nhiều người sẽ đồng ý cho bạn vá và trả lại tiền, có người muốn tự tới đổi xe hoặc chỉ định tiệm quen. Sửa xong mới báo dễ dẫn tới tranh cãi về cách sửa và chi phí. Giữ hoá đơn hay ảnh chụp nếu bạn trả tiền.
Thủng lốp do mình thì ai chịu chi phí?
Tuỳ thoả thuận khi thuê. Thủng lốp do đinh, đá trên đường thường được coi là hao mòn bình thường, nhưng mỗi nơi một cách. Hỏi rõ từ lúc nhận xe để khỏi tranh luận. Nếu hư hỏng do bạn chạy sai cách như chạy xuống bãi đá, chạy tiếp khi lốp đã xẹp, nói thẳng và thoả thuận.
Xe tay ga không đề được, có nên đẩy nổ không?
Phần lớn xe tay ga không đẩy nổ được như xe số. Kiểm những thứ đơn giản trước: bóp phanh khi đề, chân chống bên đã gạt lên, công tắc tắt máy khẩn cấp, xăng. Xe có cần đạp nổ thì dựng chân chống giữa rồi đạp. Không được thì gọi người cho thuê.
Giữa đường vắng, xe hỏng, điện thoại không sóng thì sao?
Dắt xe vào lề, đi bộ tới chỗ cao hơn hoặc về phía khu dân cư gần nhất để tìm sóng hay hỏi người. Đảo nhỏ, đường vòng đảo có người qua lại; vẫy một người đi đường nhờ báo tin cũng là cách. Mang theo nước khi đi bộ.
Có nên mang bơm và đồ vá lốp theo xe?
Với chuyến đi chơi vài ngày, thường không cần; tiệm sửa xe có ở các khu dân cư và người cho thuê xử lý được. Người ở dài ngày, tự chạy nhiều, có thể cân nhắc bơm mini và bình xịt vá khẩn cấp, nhưng hỏi người cho thuê trước khi dùng trên xe của họ.